دانشگاه آزاد اسلامي واحد بندرعباس
بخش حسابداری
پایان نامه تحصیلی برای دریافت درجه کارشناسی ارشد حسابداری
(( بررسی رابطه ارزشی جریانهای نقدی ناشی از عملیات و اقلام تعهدی با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ))
استاد راهنما: دکتر امید پور حیدری
استاد مشاور : دکتر محمد رضا پور علی لاکلایه
محقق : حسام معصوم پور عسکری
تابستان 1390
چکیده
کمک به سرمایه گذاران جهت اتخاذ تصمیمات اقتصادی به عنوان هدف اولیه گزارشگری مالی مطرح گردیده است.سرمایه گذاران برای اخذ تصمیمات اقتصادی ،به تعیین ارزش شرکتی که در آن سرمایه گذاری کرده اند یا برای سرمایه گذاری در نظر گرفته اند،می پردازند.هیات تدوین کننده استانداردهای حسابداری مالی (FASB) این هدف را در بیانیه مفهومی شماره(1) به این صورت بیان می کند که “گزارشگری مالی باید اطلاعاتی را که سرمایه گذاران فعلی و بالقوه ،اعتبار دهندگان و سایر استفاده کنندگان برای تصمیم گیری درباره سرمایه گذاری ،تامین مالی و تصمیمات مشابه لازم دارند را فراهم کند”اگر چه هیات تدوین کننده استانداردهای حسابداری مالی اهمیت داده های صورت های مالی را درک کرده است،اما بیانیه مفهومی راهنمایی کمی در باره چگونگی استفاده از آنها کرده است.
این تحقیق به بررسی ارتباط ارزشی جریانهای نقدی عملیاتی و اقلام تعهدی بر فرصتهای سرمایه گذاری(رشد)در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است.مهمترین اهدافی که در این تحقیق در پی دستیابی به آنها بوده ایم شامل این موارد می باشد : (1) تبیین ارتباط بین جریانهای نقدی ناشی از عملیات با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) ،(2)تبیین ارتباط بین اقلا تعهدی با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) ،(3) ارائه مدلی جهت تعیین فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) شرکتها.
دوره زمانی تحقیق بین سالهای 1384 تا پایان سال 1388 در بورس اوراق بهادار تهران می باشد.نتایج تحقیق نشان داد که اقلام تعهدی و جریانهای نقدی عملیاتی فاقد ارتباط ارزشی با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) می باشندولی در این شرایط نیز جریانهای نقدی عملیاتی به نسبت اقلام تعهدی رابطه بیشتری با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) دارند.
واژگان کلیدی : ارتباط ارزشی ،اقلام تعهدی ، جریانهای نقدی عملیاتی ، فرصتهای سرمایه گذاری(رشد)
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه
در یک جامعه تمامی واحدهای انتفاعی و افراد در پی افزایش رفاه خویش وکسب منفعت و بازده از فعالیتها و سرمایه گذاریهای خود هستند. بازده یک سرمایه گذار، بیانگر منافع حاصل از آن سرمایه گذاری می باشد.
سرمایه گذاران در پی فرصتهای سرمایه گذاری در صنایع و شرکتها و خود شرکتها در پی شناسایی و استفاده از فرصتهای رشد و سرمایه گذاری در سطح کلان می باشند تا بازده آنها حداکثر شود. لذا سرمایه گذاران و مدیران شرکتها نیاز به اطلاعاتی دارند که بتوانند فرصتهای رشد و سرمایه گذاری را شناسایی و بازده یک سرمایه گذاری را پیش بینی کنند. برای شناسایی فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) اطلاعاتی مورد نیاز است که بخشی از این اطلاعات از طریق صورتهای مالی شرکتها و اجزای متشکله آنها تأمین می گردد. صورتهای مالی اطلاعاتی را فراهم می سازد که برای مدیران، سرمایه گذاران و اعتباردهندگن فعلی و بالقوه در تصمیم گیری های سرمایه گذاری و اعطای اعتبار و سایر تصمیمات مشابه مفید واقع شود.
صورتهای مالی از مهم ترین فرآورده های سیستم حسابداری است که از اهداف عمده آن، فراهم آوردن اطلاعات لازم برای ارزیابی عملکرد و توانایی سودآوری بنگاه اقتصادی است. یکی از اقلام حسابداری ارائه شده در صورت گردش وجوه نقد، وجوه نقد عملیاتی است. وجوه نقد عملیاتی ارتباط مستقیمی با سرمایه گذاری و استفاده از فرصتها جهت افزایش سودآوری و رشد شرکت دارد. همچنین وجوه نقد عملیاتی با فرصتهای رشد آن شرکت وابسته می باشدویک شوک از طریق فرصتهای رشد مثبت، ارزش حقوقی صاحبان سهم و در نتیجه بازده ها را افزایش می دهد.
مدیران و مالکان دوست دارند ثروت و ارزش شرکت و سهامداران آنها و بازده حاصل از سرمایه گذاری آنها تا جایی که امکان دارد زیاد باشد. ولی باید توجه داشت میزان بازده تحت تأثیر ریسک نیز قرار دارد و تصمیمات سرمایه گذاری همیشه باید بر اساس ریسک و بازده صورت می گیرد ونمی توان این دو را از هم جدا فرض کرد.
با توجه به ارتباطی که بین اقلام تعهدی و جریانهای نقدی عملیاتی و فرصتهای رشد وجود دارد، این تحقیق ارتباط ارزشی این دو متغیر را با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) که یکی از عوامل مهم در امر تصمیم گیری است، مورد بررسی قرار می دهد
1-2- تعریف مسئله و بیان سؤال های اصلی تحقیق:
یکی از اهداف عمده حسابداری کمک به مدیران و سرمایه گذاران در پیش بینی جریانهای نقدی آتی شرکتها و مد نظر قرار دادن اقلام تعهدی در جهت اتخاذ تصمیمات سرمایه گذاری و بهره گیری از فرصتهای مناسب سرمایه گذاری (رشد) می باشد.
مدیران مالی واژه رشد را مترادف با افزایش در مقدار و حجم فعالیتهای واحد اقتصادی به کار می برند که این واژه در شرایط1) رشد در فروش2) افزایش در سود 3) افزایش در دارایی مورد استفاده قرار می دهند.
رشد، بر اساس اهداف اصلی و اولیه برای هر واحد تجاری که عبارتند از1) رشد سودآوری در جهت حداکثر ارزش شرکت 2) ایجاد تنوع برای کاهش ریسک، به رشد داخلی و خارجی تقسیم می شوند که رشد خارجی نسبت به رشد داخلی دارای مزیتهای زیر می باشد:
توسعه سریع
دسترسی به جریانات نقد و فوری
کاهش ریسک
صرفه جویی های اقتصادی
وکیلی فرد همچنین دلایل زیر را برای رشد شرکتها بیان می دارد :
متنوع سازی: تنوع در فعالیتها باعث کاهش احتمال ورشکستگی می شود.
ثبات: اگر شرکتی توان کسب سهم بیشتری از بازار وحجم فروش را داشته باشد از ثبات اقتصادی بیشتری نسبت به واحدهایی با سهم بازار کمتر، برخوردار می باشد.
صرفه جوییهای عملیاتی: شرکتهای بزرگ دارای مزیتهای اقتصادی زیادی نسبت به شرکتهای کوچکتر هستند.
سود ناشی از موقعیتهای چرخشی: چنانچه شرکتی از ظرفیتهای بالقوه خود در کسب سود مناسب استفاده نکرده باشد با ورود مدیریت جدید این عدم کارایی برداشته شده و منتج به افزایش سود می شود.
وی، رشد و بهره گیری و استفاده از فرصتهای سرمایه گذاری و رشد را در قالب ادغام و تحصیل بیان نموده و انواع خاصی بهره گیری از این موقعیتها را مانند شرکتهای هلدینگ،شرکتهای هرمی و… مزایا و معایب و ویژگیهای هر یک را بیان می نماید و این امر اهمیت شناسایی فرصتهای ادغام و شرایط خاص (شرکتهای هلدینگ) را به عنوان بخشی از فرصتهای رشد و سرمایه گذاری بیان می دارد. (وکیلی فرد ، 1388)
از سوی دیگر مدیران واحدهای انتفاعی و شرکتها برای تصمیمات سرمایه گذاری خود باید اطلاعاتی قابل اتکا و مربوط را در اختیار داشته باشند و عوامل زیادی را هنگام سرمایه گذاری مدنظر قرار دهند. یکی از این عوامل، شناسایی و درک بازده سهام شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار می باشد. سرمایه گذاران می توانند با آگاهی از میزان تغییرات در بازده سهام و بکارگیری نسبتهای مالی مانند P/E نسبت داراییها و… برآوردی صحیح و نزدیک به واقعیت از شرکتها بدست آورده تا آنها را در تصمیمات جهت سرمایه گذاری و شناسایی فرصتهای رشد یاری دهد. این شناخت و دید تا حد زیادی از طریق اطلاعات منعکس در صورتهای مالی همچون ترازنامه سود و
این تحقیق ارتباط بین اقلام تعهدی و جریانهای نقدی عملیاتی با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) را در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار مورد آزمون قرار می دهد و قصد دارد تا از این طریق مدیران و سرمایه گذاران را قادر نماید سهام شرکتهای مختلف را با یکدیگر مقایسه کرده و سهام مورد نظرشان را در جهت رشد واحد انتفاعی خود، با اطمینان بیشتری انتخاب نمایند
در این تحقیق با استفاده از مدلهای رگرسیونی ساده و چند متغیره ارتباطی یکی از متغیرهای مستقل (اقلام تعهدی و جریانهای نقدی عملیاتی) با متغیر وابسته یعنی فرصتهای سرمایه گذاری (رشد)، مورد بررسی قرار می گیرد.
مدل ما بر اساس مدل ارزیابی بر مبنای اختیار واقعی زانگ1(2000) است که یک معیار حسابداری خاص از اطلاعات تاریخی را فراهم می نماید با این مفهوم که ارزش شرکت مجموع ارزش دارایی ها و فرصتهای رشد شرکت می باشد. و در نهایت از آزمون کیتوبین (Qtobin) جهت ارزیابی اثر متغیرهای مستقل ما که کمی می باشند، بر متغیرکیفی، یعنی فرصتهای سرمایه گذاری(رشد) استفاده می شود.
بر اسا س مطالب ارائه شده در بالا سؤالات اصلی این تحقیق به شرح ذیل بیان می گردد:
آیا بین اقلام تعهدی و فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) ارتباط معنی داری وجود دارد؟
آیا بین جریانهای نقدی عملیاتی و فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) ارتباط معنی داری وجود دارد؟
آیا جریانهای نقدی ناشی از عملیات نسبت به اقلام تعهدی ارتباط بیشتری با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) دارند؟
در این تحقیق از متغیر های اندازه SIZE) (و بازده حقوق صاحبان سهام(ROE) واهرم (LEV) به عنوان متغیر های کمکی استفاده شده است.
1-3- اهمیت، ضرورت و اهداف اساسی تحقیق:
کارکنان، مدیران وسهامداران بالقوه نیازمند شناسایی متغیرهای عمده ای می باشند که بتوانند فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) را پیش بینی و شناسایی نمایند. آگاهی از متغیرها و دستیابی به مدل مناسب می تواند منجر به بهبود تصمیمات سرمایه گذاری آنان گردد. در واقع سرمایه گذاران، سهامداران و اعتباردهندگان نیازمند شناسایی عوامل اصلی فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) هستند.که از این طریق می توانند به ارزیابی توان پرداخت دیون و مطالبات و کارآیی و آتیه سنجی و دیدگاه استراتژیک مدیریت پی ببرند. آنها نیازمند مدلی هستند که بتوانند بوسیله آن عملکردهای صندوق های سرمایه گذاری و همچنین سبد سهام خود و رقبا را ارزیابی کرده و بازخورد مناسب را در این زمینه اتخاذ نمایند. همچنین بوسیله این مدل سهام های مورد نظر خود را به نحو درستی قیمت گذاری و ارزیابی نموده و بازده مورد انتظار خود را از سرمایه گذاری کسب نمایند.
از این تحقیق متغیرهای مستقلی همچون اقلام تعهدی و جریانهای نقدی عملیاتی و ارتباط ارزشی آنها با متغیر فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) برای اولین بار در محیط اقتصادی ایران مورد آزمون قرار می گیرند.
این تحقیق از لحاظ روش شناسی در حوزه تحقیقاتی قرار می گیرد که فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) را مورد آزمون قرار می دهد. آگاهی از متغیرها و دستیابی به مدل مناسب می تواند منجر به بهبود و افزایش بهره مندی از تصمیمات و فرصتهای سرمایه گذاری آنان گردد. این تحقیق می تواند مورد استفاده شرکتها، نهادها، مؤسسات مختلف قرار گیرد. مهم ترین سازمانهای استفاده کننده از این تحقیق، سازمان بورس اوراق بهادار، شرکتهای سرمایه گذاری، شرکتهای هلدینگ، شرکتهای تأمین سرمایه می باشند.
بنابراین با توجه به مواردی که توضیح داده شد مهم ترین اهداف این تحقیق عبارتند از:
تبیین ارتباط بین جریانهای نقدی ناشی از عملیات با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد)
تبیین ارتباط بین اقلام تعهدی با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد)
ارائه مدلی جهت تعیین فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) شرکتها)
1-4- فرضیه های تحقیق
فرضیه: عبارت است از حدس و گمان اندیشمندانه درباره ماهیت و چگونگی روابط بین پدیده ها، اشیاء و متغیرها که محقق را در تشخیص نزدیک ترین و محتمل ترین راه برای کشف مجهول کمک می نماید.(حافظ نیا،1381،ص10)
فرضیات تحقیق به شرح زیر است:
بین جریانهای نقدی ناشی از عملیات و فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.
بین اقلام تعهدی و فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) ارتباط معناداری وجود دارد.
جریانهای نقدی ناشی از عملیات نسبت به اقلام تعهدی ارتباط بیشتری با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) دارند.
1-5- روش ا نجام تحقیق:
روش مورد استفاده در این تحقیق از نوع همبستگی می باشد این روش در پژوهش هایی سودمند می باشد که هدف آنها کشف رابطه بین متغیرها است. در این تحقیق تلاش می شود تا همبستگی بین متغیرهای مستقل، جریانهای نقدی ناشی از عملیات و اقلام تعهدی را با متغیر وابسته، فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) مورد آزمون قرار گیرد. این نوع تحقیق از نوع تحقیقات پس رویدادی خواهد بود.
1-5-1- جامعه آماری تحقیق
جامعه آماری عبارتست از کلیه عناصر و افرادی که در یک مقیاس جغرافیایی (جهانی یا منطقه ای) دارای یک یا چند صفت مشترک باشند(حافظ نیا، 1381،ص119)
جامعه آماری این تحقیق کلیه شرکتهای پذیرفته شده در بررسی اوراق بهادار تهران در سالهای 1384 الی 1388 می باشد.
1-5-2- نمونه آماری تحقیق
نمونه آماری عبارتست از« تعداد محدودی از آمار جامعه جامعه آماری که بیان کننده ویژگی های اصل جامعه می باشند»(عادل آذر ،1381). برای انتخاب نمونه از روش حذفی استفاده شده است.برای این منظور معیار در نظر گرفته شده است و در صورتی که یک شرکت کلیه معیارها را احراز کرده باشد به عنوان یکی از شرکتهای نمونه انتخاب شده است.
معیارهای مذکور به شرح زیر می باشند:
شرکتهایی که از ابتدای سال 1384 تا پایان سال 1388 از تابلو بورس اوراق بهادار تهران خارج نشده باشند.
سال مالی پایان اسفندماه باشد.
شرکت نباید در گروه واسطه گری مالی باشد.
اطلاعات مالی شرکت در دوره مورد مطالعه در دسترس باشد.
1-5-3- قلمروتحقیق
قلمرو موضوعی:
در این تحقیق ارتباط ارزشی جریانهای نقدی ناشی از عملیات و اقلام تعهدی با فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) مورد بررسی قرار می گیرد.
قلمرو زمانی:
دوره زمانی این تحقیق 5 ساله و از ابتدای سال 1384 تا پایان سال مالی 1388 می باشد.
قلمرو مکانی:
قلمرو مکانی تحقیق شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد.
1-5-4-روش گردآوری اطلاعات
متغیرهای مورد نظر تحقیق از منابع و پایگاههای اطلاعات مختلف به ویژه پایگاه اطلاعاتی سازمان بورس اوراق بهادار، گزارشات هفتگی سازمان بورس، صورتهالی مالی شرکتها و نرم افزار تدبیر پرداز استخراج شده است.
1-5-5- متغیرهای تحقیق
متغیرهای مستقل در این تحقیق جریانهای نقدی عملیاتی (OCF)و اقلام تعهدی ومتغیر وابسته فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) و متغیر های اهرم (LEV)و اندازه SIZE))و بازده حقوق صاحبان سهام( ROE)، به عنوان متغیر های کمکی مورد آزمون قرار می گیرند.
1-6- روش آماری:
به منظور تجزیه وتحلیل داده ها از روش رگرسیون خطی ساده و چند متغیر استفاده خواهد شد. در این تحقیق در نرم افزاز SPSS و نرم افزار Eviews جهت تجزیه و تحلیل داده ها استفاده خواهد شد.
1-7- تعریف مفاهیم و واژگان تخصصی:
ارزش مربوط( (Value relevance: به اقلامی گفته می شود که ارتباط با اهمیتی با ارزش بازار سهام شرکت داشته باشند(بارث ،بیور و لاندسمن 2؛2000)
اقلام تعهدی(Accruals) : شامل تعهداتی که بواسطه تأمین مالی و یا در طی فرآیند عملیات بوجود آمده و مبین تعهداتی مشخص در آینده برای سازمان یا شرکت می باشد.
جریانهای نقدی ناشی از عملیات OCF)) : عبارتست از وجوه نقد ورودی و یا خروجی به شرکت یا سازمان که ناشی از عملیات اصلی واحد می باشد.
فرصتهای رشد (Qtobin): عبارتست از مجموعه فرصتهای سرمایه گذاری که شرکت می تواند جهت ایجاد یا افزایش ارزش استفاده نماید.(پیتر و زانگ3،2007)
اندازه شرکتها (SIZE): برای محاسبه اندازه شرکت شاخص های فراوانی وجود دارد که از آن جمله می توان به لگاریتم ارزش بازار و لگاریتم خالص داراییها و ….اشاره کرد.در این تحقیق از لگاریتم مجموع ارزش بازار حقوق صاحبان سهام شرکت و بدهیه به عنوان شاخص اندازه شرکت استفاده شده است زیرا یک معیار کلی است که در بازار به دست آمده است و بر مبنای ارزش های جاری است و نه ارزشهای تاریخی.
بازده حقوق صاحبان سهامROE) ) : یکی از شاخص های سنتی ارزیابی سود آوری می باشد که از نسبت تقسیم سود خالص بر ارزش حقوق صاحبان سهام محاسبه شده که در این تحقیق مورد استفاده قرار گرفته است.
اهرمLEV)) : از تقسیم بدهی ها به کل داراییها یا بدهی ها به ارزش بازار صاحبان سهام و…. بدست می آید که در اینجا از نسبت بدهی به کل دارایی استفاده می شود.
1-8- ساختار تحقیق:
در فصل اول: کلیات تحقیق شامل تعریف مسئله و بیان سؤال اصلی تحقیق، اهمیت و ضرورت تحقیق، فرضیه ها، اهداف تحقیق، روش تحقیق، تعریف مفاهیم و واژگان اختصاصی ارائه شده است.
در فصل دوم: ضمن بیان مقدمه با مروری بر ادبیات تحقیق و معرفی استفاده کنندگان به چگونگی اترتباط اقلام تعهدی جریانهای نقدی ناشی از عملیات و فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) پرداخته و سپس ویژگیهای متنوعی که در حوزه های بازده سهام صورت گرفته، مورد بررسی قرار می گیرد
.در فصل سوم: ابتدا روش تحقیق بکار گرفته شده در پژوهش حاضر، اهداف تحقیق، جامعه آماری، نمونه آماری، فرضیات تحقیق و متغیرهای تحقق مورد مطالعه معرفی شده است. در نهایت روش گردآوری اطلاعات و روش آماری بکار گرفته شده جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات بطور کامل تشریح می شود.
در فصل چهارم: به چگونگی طبقه بندی اطلاعات و تجزیه و تحلیل آنها از طریق بکارگیری روش ها و مدل های آماری مورد استفاده اشاره می شود و در نهایت نتایج آزمون فرضیات ارائه می گردد.
در فصل پنجم: خلاصه ای از تحقیق ارائه می شود و سپس نتیجه گیری و طبقه بندی نتایج حاصله بیان می گردد. در پایان پیشنهادها ، محدودیت ها و توصیه هایی برای تحقیقات آتی ارائه می گردد. فهرست منابع و مأخذ نیز، در بخش آخر گزارش ارائه خواهد شد
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
2-1- مقدمه
امروزه بازارهای مالی از اهمیت بسیاری برخوردار شده اند و هر روز بیش از پیش شاهد رشد و شکوفایی آن هستیم. گسترش بازارهای مالی چه از نظر فیزیکی و چه از نظر گستردگی ابزارهای مالی و مشارکت هر چه بیشتر افراد مختلف در آن، به توسعه اقتصادی کمک شایانی می کند.
در ایران در سالهای اخیر بورس اوراق بهادار از رونق خاصی برخوردار شده و هر چه شاهد گستردگی فعالیت آن چه به لحاظ حجم معاملات و چه به لحاظ تعداد شرکتهای پذیرفته شده در آن هستیم.پس از شکل گیری بازار بورس در ایران این بازار به شکل روز افزونی اهمیت یافته است. چند جریان باعث افزایش مستمر شرکتهای پذیرفته شده در آن بوده است. یک جریان مربوط به شرکتهای خصوصی غیر عضو می باشد که جهت دستیابی به این بازار بزرگ سرمایه در تلاش اند هر چه سریعتر به استانداردهای مدیریتی و گزارشگری مالی قابل قبول جهت پذیرش در بورس دست یابند و جریان دیگر مربوط به سیاستهای اخیر دولت یعنی سیاست خصوصی سازی است که سعی داد بار دیگر مدیریت دولت را کاهش داده و با واگذاری شرکتهای دولتی به بخش خصوصی، باعث ایجاد انگیزه های اقتصادی، جذب منابع، مدیریت و فن آوری بخش خصوصی، گسترش مالکیت از شکل سهامدار به تقلیل دیون هنگفت بخش دولتی شود.
جریان دیگر را نیز در خود شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار می توان متصور شد و آن تفکرات مدیریت و مالکان این شرکتها در جهت ارتقاء سطح شرکتهای خود و بهبود نسبتها و افزایش سود سهامداران که در پس شناسایی و بهره گیری مدیریت از فرصت های سرمایه گذاری (رشد) در محیط تجاری و بورس حاصل می شود. بنابراین اطلاعات تهیه و ارائه شده توسط این شرکتها نقش حیاتی در تصمیم گیری و استفاده، استفاده کنندگان از اطلاعات منعکس در صورتهای مالی ایفا می نماید.
2-2- استفاده کنندگان از اطلاعات و نیازهای آنان
استفاده کنندگان اطلاعات مالی به کسانی اطلاق می شود که انتظار می رود در مورد اطلاعات مالی گزارش شده قضاوت کنند یا بر مبنای آن، تصمیماتی اتخاذ نمایند. اما اطلاعات مالی توسط گروههای مختلف استفاده کننده، و برای مقاصد گوناگون بکار گرفته می شود. انتظارات، نیازها و خواسته های استفاده کنندگان بسیار متنوع و معمولاً تعیین کننده نوع اطلاعاتی است که باید ارائه شود تا مبنای قضاوت، ارزیابی و تصمیم گیری قرار گیرد. گروههای مختلف استفاده کننده از اطلاعات مالی به دلیل مناسبات متفاوتی که با واحدهای تجاری دارند غالباً نیازمند انواع متفاوت اطلاعات نیز می باشند. به طور کلی استفاده کنندگان اطلاعات مالی را به دو گروه متمایز1) استفاده کنندگان داخلی 2) استفاده کنندگان خارجی طبقه بندی کرد. (نشریه 76 سازمان، صورتهای مالی اساسی)
2-2-1- استفاده کنندگان داخلی
این گروه عمدتاً سطوح مختلف مدیریت واحد تجاری می باشند که در قبال برنامه ریزی های آتی، اجرای برنامه ها و کنترل عملیات روزمره واحد تجاری، مسئولیت دارند. مدیران واحدهای تجاری اطلاعات حسابداری را برای برنامه ریزی و کنترل عملیات جاری تدوین برنامه های بلندمدت و اتخاذ تصمیمات عمده تجاری مورد استفاده قرار می دهند.در سه حوزه1- تصمیمات سرمایه گذاری 2- تصمیمات تأمین مالی 3- تصمیمات مربوط به سیاست تقسیم شود، استفاده کنندگان داخلی همچنین شامل کارکنانی می بلاشد که برای اطمینان از امنیت شغلی، حقوق و مزایا و نظایر آن به اطلاعات حسابداری نیاز دارند.
2-2-1-1- هدفهای حسابداری وگزارشگری مالی داخلی:
هدف حسابداری و گزارشگری داخلی که حسابداری مدیریت از خواسته های اطلاعاتی استفاده کنندگان داخلی (میزان سطوح مختلف و حتی کارکنان) نشأت می گیرد. گزارشگری داخلی به هدف تأمین اطلاعات و سایر مبانی لازم که قسمتی از آن توسط حسابداری بهای تمام شده و بخش دیگر آن توسط اطلاعاتی است که از عملکرد واحد حاصل می شود، می باشد که اهداف آن عبارتند از:
1-تأمین اطلاعات مورد نیاز مدیران برای تصمیم گیری و برنامه ریزی
2- کمک به مدیران و کارکنان در رهبری و کنترل فعالیتهای عملیاتی
3- انگیزش مدیران و کارکنان برای فعالیت در راستای هدفهای سازمانی
4- سنجش و ارزیابی عملکرد واحدهای تجاری تابعه، مدیران و سایر کارکنان سازمان
که دستیابی به رشد و شناسایی و بکارگیری فرصتهای سرمایه گذاری (رشد) تا اندازه زیادی متأثر از دو کارکرد اولیه گزارشگری مالی داخلی که وظیفه آن بر عهده حسابداری مدیریت است، می باشد. (شباهنگ،1386،3)
2-2-2- استفاده کنندگان خارجی
این گروه از استفاده کنندگان اطلاعات مالی عبارتند از: سرمایه گذاران و اعتباردهندگان بالفعل و بالقوه، تحلیل گران مالی، ارگانهای دولتی، مراجع قانونی، اقتصاد دانان، بررسی اوراق بهادار، مشتریان، بستانکاران و سایرین.
علائق، نیازها و خواسته های اطلاعاتی استفاده کنندگان خارجی بسیار متفاوت و متنوع است و تصمیماتی که توسط این گروه از استفاده کنندگان اتخاذ می شود نیز بسیار متفاوت وگوناگون است. آن بخش از حسابداری که با پردازش و گزارش اطلاعات مالی برای تأمین نیازها و خواسته های استفاده کنندگان خارجی و فراهم کردن مبانی لازم برای تصمیم گیری های آنان سر و کار دارد، اصطلاحاً حسابدار و گزارشگر مالی خارجی نامیده می شود. بنابراین یکی از وظایف اساسی حسابدارها و گزارشگرهای مالی خارجی فراهم کردن اطلاعات لازم برای استفاده کنندگان از طریق تهیه صورتهای مالی است.
2-2-2-1- هدف های حسابداری و گزارشگری مالی خارجی
هدف حسابداری وگزارشگری مالی از نیازها و خواسته های اطلاعاتی استفاده کنندگان خارجی سرچشمه می گیرد. هدف اصلی گزارشگری خارجی، بیان اثرات اقتصادی رویدادها و عملیات مالی مؤثر بر وضعیت و عملکرد واحد تجاری برای اشخاص خارج از واحد تجاری جهت کمک به آنان در اتخاذ تصمیمات مالی در ارتباط با واحد تجاری است.
هدفهای عمده حسابداری و گزارشگری مالی خارجی به شرح زیر است:
فراهم آوردن اطلاعات لازم برای ارزیابی وضعیت مالی
فراهم آوردن اطلاعات لازم برای ارزیابی توان سودآوری
فراهم آوردن اطلاعات لازم برای ارزیابی چگونگی تأمین و مصرف وجوه نقد
2-3- صورتهای مالی4
صورتهای مالی ابزار مخابره اطلاعات مالی به اشخاص خارج از سازمان می باشند. این صورتها گذشته مؤسسه را بر حسب پول بصورت کمی در آورده و در اختیار قرار می دهند. صورتهای مالی که شرکتها ملزم به ارائه آنها می باشند عبارتند از: ترازنامه، صورت جریان وجوه نقد، صورت سود و زیان و صورت سود و زیان جامع.
2-3-1- ترازنامه5
ترازنامه صورت منابع اقتصادی (دارایی ها) در اختیار یک واحد تجاری و ادعا نسبت به این منابع (بدهیها و حقوق مالکان) در تاریخ صورت مالی است. ترازنامه اصلی اطلاعات برای ارزیابی نقدینگی و انعطاف پذیری مالی می باشد. نقدینگی به مدت زمانی که انتظار می رود و سپری می گردد تا یک دارایی به وجه نقد تبدیل شود و یا یک بدهی پرداخت گردد، بستگی دارد. انعطاف پذیری مالی یعنی توانایی اقدام جهت تغییر میزان و زمان جریانهای نقدی به گونه ای که بتوان در قبال رویدادهای غیرمنتظره واکنش نشان داد.
2-3-2- صورت جریان وجوه نقد
هدف اصلی صورت جریانهای نقدی، ارائه اطلاعات در رابطه با جریانهای ورودی و خروجی وجوه نقد در طی یک دوره حسابداری می باشد. صورت جریانهای نقدی اطلاعاتی را ارائه می دهد که به همراه اطلاعات موجود در سایر صورتهای مالی، استفاده کنندگان را به این مقاصد یاری می نماید: 1- ارزیابی توان شرکت در ایجاد خالص جریانهای نقدی مثبت آتی 2- ارزیابی توان شرکت در رویارویی با تعهدات و همچنین نیاز شرکت به تأمین مالی خارجی وپرداختن سود سهام 3- درک تفاوت بین سود خالص شرکت و خالص جریانهای نقدی آن 4- تعیین آثار مبادلات سرمایه گذاری و تأمین مالی صورت گرفته طی دوره بر وضعیت مالی شرکت.(نوروش ، 1385)
بر اساس استاندارد حسابداری شماره 20 ایران صورت جریان وجه نقد باید منعکس کننده جریانهای نقدی طی دوره تحت سرفصل های اصلی، 1) فعالیتهای عملیاتی،2) بازده سرمایه گذاری و سود پرداختن بابت تأمین مالی، 3) مالیات بر درآمد،4) فعالیتهای سرمایه گذاری،5) فعالیتهای تأمین مالی باشد.
2-3-3- صورت سود و زیان6
صورت سود و زیان از جمله صورتهای مالی سالانه می باشد که نتایج عملکرد شرکت را نشان می دهد. شرکت و جامعه سرمایه گذار برای تعیین سودآوری، ارزش سرمایه گذاری واحد تجاری تعیین حدود اعتباری شرکت از این گزارش استفاده می کنند.سرمایه گذاران و بستانکاران با استفاده از این گزارش اطلاعاتی را بدست می آورند که می توانند بدان وسیله مبلغ، زمان و میزان عدم اطمینان جریانات نقدی آینده را پیش بینی کنند.
اجزای صورت سود و زیان به شرح زیر است:
بخش عملیاتی: گزارش از درآمدها و هزینه های مربوط به عملیات اصلی شرکت. شامل درآمدها یا فروش، بهای تمام شده کالای فروش رفته ,هزینه های فروش و هزینه های عمومی و اداری می باشد.
بخش غیرعملیاتی: گزارشی از درآمدها و هزینه های فعالیتهای ثانوی یا جانبی شرکت است.
مالیات بر درآمد: بخش کوچکی است که نشان دهنده مالیاتهایی است که بر سود حاصل از عملیات جاری شرکت اعمال می شود.
عملیات متوقف شده: سود یا زیان غیر عملیاتی که مقدار آن مهم نباشد و از قسمتی از شرکت بدست آید که عملیات آن متوقف شده است.
اقلام غیر مترقبه7 سود و زیان غیر عملیاتی با اهمیت غیر عادی و غیر مستمر
هزینه های مالی
سهم اقلیت
سود و زیان خالص
2-3-4- صورت سود و زیان جامع
ارائه نتایج غیر مستمر، اقلام غیر مترقبه و اثرات انباشته تغییر در اصول و در مجموع، اطلاعات سود بصورت مقایسه ای مبنای مفیدی را جهت تصمیم گیری در اختیار استفاده کنندگان صورتهای مالی قرار می دهد. بدین منظور شرکتهای سهام عام ملزم به ارائه صورت سود و زیان جامع می باشند.
2-4 – ارزش مربوط8: مفاهیم و دیدگاه ها
سود حسابداری و معیارهای دیگری نظر جریان های وجه نقد عملیاتی و تعهدات حسابداری به طور عمومی مبناهایی هستند که تا کنون توسط بسیاری از محققان به عنوان معیار اندازه گیری عملکرد عملیاتی مورد استفاده قرار گرفته اند. در واقع از نظر این محققان، سود به عنوان یک ارزش مربوط در نظر گرفته می شود.
در راستای بررسی میزان اطلاعاتی که هر یک از متغیرها در اختیار استفاده کنندگان قرار می دهد، مطالعاتی تحت عنوان مطالعات ارزش مربوط یا مطالعات محتوای اطلاعاتی صورت گرفته است.
قسمت اول این بخش به معرفی این نوع مطالعات و انواع آن می پردازد.
2-4-1- مفهوم ارزش مربوط
در یک جامعه، تمامی افراد در پی افزایش رفاه خویش و کسب منفعت و بازده هستند. سرمایه گذاران دارایی های خود را در یک بازار سرمایه به سهام تبدیل می کنند و در زمان تصمیم گیری در مورد انتخاب سهام شرکت ها بررسی های دقیقی را انجام می دهند تا به بازده مورد نظرشان دست یابند(مریم صفرپور و جواد صفرپور،1387). بازده یک سرمایه گذار بیانگر منافع حاصل از سرمایه گذاری می باشد. سرمایه گاران در پی فرصت های سرمایه گذاری هستند تا بازده سرمایه آنها حداکثر شود. لذا سرمایه گذاران نیاز به اطلاعاتی دارند که بتوانند بازده یک سرمایه گذاری را پیش بینی کنند.
برای این گونه تصمیم گیری ها، تصمیم گیرندگان باید اطلاعات قابل اتکا و مربوط در اختیار داشته باشند. برای آگاهی از تغییرات بازده سهام اطلاعاتی مورد نیاز است که بخشی از این اطلاعات از طریق سیستم حسابداری شرکت ها تأمین می گردد. سیستم حسابداری اطلاعاتی را فراهم می آورد که برای سرمایه گاران و اعتباردهندگان فعلی و بالقوه در تصمیم گیری های سرمایه گذاری و اعطای اعتبار و سایر تصمیمات مشابه مفید واقع شود.
محصول نهایی سیستم حسابداری، ارائه اطلاعات به استفاده کنندگان مختلف برای اتخاذ تصمیمات اقتصادی در قالب گزارش های حسابداری است. آن گروه از گزارش های حسابداری که با هدف تأمین نیازهای اطلاعاتی استفاده کنندگان خارج از شرکت تهیه و ارائه می شود، در حیطه حسابداری مالی قرار گفته و تحت عنوان اطلاعات حسابداری از آنها نام برده می شود. محصول نهایی حسابداری مالی، گزارش هایی است که اصطلاح به آنها گزارش های مالی اطلاق می شود و در بر گیرنده صورت های مالی می باشد( کرمی، 1387)
صورت مالی هسته ای اصلی فرآیند گزارشگری مالی را تشکیل می دهد و مهمترین فرآورده سیستم حسابداری است که از اهداف عمده آن فراهم آوردن اطلاعات لازم و سودمند برای تصمیم گیری، ارزیابی عملکرد و توانایی سودآوری بنگاه اقتصادی است(مریم صفرپور و جواد صفرپور،1387). این صورت ها که در واقع حاوی اطلاعات حسابداری مورد نیاز برای تصمیم گیری فعالان بازار سرمایه می باشد اثرات مختلفی را بر روی تصمیمات اقتصادی سرمایه گذاران و دیگر استفاده کنندگان از صورت های مالی می گذرد. ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری،توانایی ایجاد قدرت پیش بین در سرمایه گذاران و سایر استفاده کنندگن از اطلاعات حسابداری در اتخاذ تصمیمات اقتصادی آتی و تعدیل تصمیمات قبلی می باشد. سرمایه گذاران،اعتباردهندگان و سایر فعالان بازار سرمایه خواستار اطلاعاتی هستند که آنها را در رسیدن به بازده مورد نظر یاری کند. هر چه اطلاعات حسابداری تهیه شده، مربوط تر بوده و قابلیت اتکای بیشتری داشته باد و توانایی تأثیرگاری بیشتری بر تصمیمات افراد ذکر شده در راستای تأمین اهدافشان داشته باشد ارتباط ارزشی بیشتری خواهد داشت.
به طور کلی می توان گفت که ارزشمند بودن صورت های مالی (اطلاعات مالی) مستلزم داشتن ویژگی هایی مانند قابل اتکا بودن، مربوط بودن، قابل مقایسه بودن، قابل فهم بودن می باشد (کمیته ی تدوین استانداردهای حسابداری،1386) ویژگی هایی که بر تصمیم گیری های استفاده کنندگان از صورت های مالی در تحلیل متغیرهای مانند قیمت و بازده سهام تأثیر می گذارد. در این تحقیق، همبستگی زیاد بین سود و بازده، نشان دهنده ارتباط ارزشی بالاتر سود حسابداری (به عنوان نمادی از اطلاعات حسابداری) می باشد.
برای اینکه اطلاعات رابطه ارزشی داشته باشند، باید حایز ویژگی هایی باشند که از جمله آنها مربوط بودن، قابل اتکا بودن، قابل فهم بودن و قابل مقایسه بودن می باشد. که در زیر برخی از این ویژگی ها تشریح می شود:
مربوط بودن
اطلاعاتی مربوط تلقی می شود که بر تصمیمات اقتصادی استفاده کنندگان در ارزیابی رویدادهای گذته، حال یا تأیید یا تصحیح اریابی های گذشته ی آنها مؤثر واقع شود. ویژگی های مربوط بودن اطلاعات مبتنی بر مفاهیم سودمندی در پیش بینی و انتخاب خاصه ی اندازه گیری می باشد که هر یک از این مفاهیم در زیر تشریح می گردد (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری،1386)
سودمندی در پیش بینی به مفهوم تهیه اطلاعات مالی به گونه ای است که استفاده کننده را در پیش بینی نتایج حاصل از فعالیت های جاری و آتی یک واحد انتفاعی کمک کند. اطلاعات در مورد وضعیت و عملکرد مالی گشته، اغلب برای پیش بینی وضعیت و عملکرد آتی و دیگر موضوعات که مورد علاقه استفاده کنندگان می باشد مثل پرداخت سود سهام، تغییرات در ارزش اوراق بهادار، توانایی واحد تجاری در پرداخت تعهدات خود در سررسید و یا در موارد مشابه آن مورد استفاده قرار می گیرد. از آنجا که آینده همواره با ابهامات و تردیدهای مواجه، لذا هر قدر اطلاعات مالی بتواند موجبات کاهش ابهامات مزبور را فراهم نموده و به پیش بینی های نسبتاً صحیح تر و قابل اتکاتری منجر شود، سودمند بوده و ارتباط ارزشی بیشتری خواهد داشت(کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1386).
روش مبتنی بر پیش بینی در حسابداری کاربرد زیادی دارد. معیار ارزش پیش بینی، ارتباط بین رویدادهای اقتصادی مورد علاقه ی مردم تصمیم گیرنده و متغیرهای پیش بینی کننده است. اگر اطلاعات حسابداری برای تصمیم گیرندگان سودمند باشد، باید امکان پیش بینی برخی از رویدادهایی را که به عنوان داده ها ورودی نمونه تصمیم گیری استفاده می شود فراهم آورد. نمونه های تصمیم گیری را می توان از طریق نظریه های توصیفی واکنش سرمایه گذاران و بازار به اطلاعات حسابداری شناسایی کرد(دستگیر و ظفری،1386)
یکی دیگر از وژگی های مربوط بودن انتخاب خاصه اندازه گیری می باشد. طبق فرض واحد اندازه گیری پول در حسابداری، کلیه اقلام منعکس در صورت های مالی باید بر حسب واحد پولی ملی که شاخص اندازه گیری رویدادهای مالی است، گزارش شود. ولیکن خواص یا مختصات متعددی جهت سنجش ارزش اقلام گزارش های مالی می تواند استفاده گردید که برخی از خاصه های مزبور عبارتند از: بهای تمام شده تاریخی، ارزش معارف، ارزش خالص بازیافتنی، ارزش فعلی، ارزش جایگزینی و ارزش دفتری. انتخاب خاصه ای که قرار است در صورت های مالی آورده شود. باید مبتنی بر مربوط بودن آن به تصمیمات اقتصادی استفاده کنندگان باشد. در حالی که بهای تمام شده ی تاریخی همچنان به عنوان خاصه اصلی عناصر صورت های مالی است و لیکن خواص دیگر نیز ممکن است تحت شرایط معین، مربوط تلقی شده و در نگارش های مالی از آن استفاده شود. به عنوان مثال، موجودی که بر حسب قاعده حداقل بهای تمام شده با قیمت بازار، سرمایه گذاری درسهام عمدتاً بر حسب ارزش متعارف، حسابهای دریافتنی تجاری بر حسب خالص ارزش بازیافتنی، اموال و ماشین آلات و تجهیزات بر حسب ارزش دفتری و یا بدهی های بلندمدت عمدتاً بر حسب ارزش فعلی در گزارشات مالی انعکاس می یابد( کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1386).
قابلیت اتکا
برای اینکه اطلاعات مفید باشد باید قابل اتکا باشد. اطلاعات مالی هنگامی قابل اتکا تقی می شود که عاری از اشتباه و تمایلات جانبدارانه ی با اهمت باشد و به طور صادقانه معرف آن چیزی باشد که مدعی بیان آن است یا به گونه ای معقول انتظار می رود بیان کند. اطلاعات ممکن است مربوط باشد لیکن ماهیتاً یا در بیان چنان غیر قابل اتکا باشد که شناخت آن در صورت های مالی به طور بالقوه گمراه کننده شود. به طور مثال، اگر اعتبار و مبلغ یک ادعای خسارت در یک اقدام قانونی مورد سؤال واقع شود ممکن است شناخت کل مبلغ ادعا در ترازنامه برای واحد تجاری نامناب باشد، هر چند افشای مبلغ و شرایط ادعا می تواند مناسب باشد (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1386). به علت وجود تضاد بین بعضی از ویژگی های کیفی اطلاعات حسابداری، گاهی اطلاعاتی که از قابلیت اتکای کافی برخوردار است ممکن است مربوط محسوب نشده و یا بالعکس، اطلاعاتی که تا حد زیادی دارای ویژگی عای لازم در خصوص مربوط بودن اطلاعات است، فاقد خصوصیات مربوط به قابلیت اتکا باشد.
ویژگی قابل اتکا مبتنی بر مفاهیم بی طرفانه، احتیاط، کامل بودن، بیان صادقانه و رجحان، محتوا بر شکل می باشد( کمیته ی تدوین استانداردهای حسابداری، 1386).
بی طرفانه بودن اطلاعات مندرج در صورت های مالی، یعنی عاری از تمایلات جانبدارانه می باشد. چنانچه انتخاب و یا ارائه این اطلاعات به گونه ای باشد که بر تصمیم گیری یا قضاوت در جهت نیل به نتیجه ای از قبل تعیین شده، اثر گذارد صورت های مالی بر طرف نمی باشد(کمیته ی تدوین استانداردهای حسابداری،1386). بی طرفانه بودن اطلاعات مالی بدین معنا است که در اندازه گیری فعالیت های مالی لازم است از هر گونه افراط و تفریط و یا خوشبینی و بدبینی اجتناب نموده و وقایع کوچک و کم اهمیت را بزرگ و رویدادهای با اهمیت را حقیر جلوه نداده و در حین حال از هر گونه پیش داوری پرهیز شود. به عبارت دیگر، چنانچه در اندازه گیری اقلام منعکس در صورت های مالی بی طرفی رعایت نشده و نوعی جانبداری در آن اعمال شود، در آن صورت به بهای زیان عده ای از استفاده کنندگان، عده ای دیگر منتفع می شوند. به عنوان مثال، اهمیت دادن به تمایلات مدیریت مبتنی بر نشان دادن بهترین تصویر ممکن از سودآوری واحد تجاری، موجبات گمراهی تصمیم گیرندگانی خواهد شد که درصدد اعطای اعتبار به واحد تجاری و یا خرید سهام آن می باشند( مشکی مقدم، 1387، ص26).
یکی دیگر از ویژگی های قابلیت اتکا، احتیاط است. احتیاط، عبارتست از کاربرد درجه ای از مراقبت که در اعمال قضاوت برای انجام برآوردها در شرایط ابهام مورد نیاز است، به گونه ای که دارایی ها و درآمدها بیشتر از واقع و هزینه ها و بدهی ها کمتر از واقع نشان داده نشود( کمیته تدوین استانداردهای حسابداری،1385)
کامل بودن نیز یکی از ویژگی های قابل اتکا است. اطلاعات مندرج در صورت های مالی باید با توجه به کیفیت اهمیت و ملاحظات مربوط به فزونی منافع بر هزینه و ارائه ی آن، کامل باشد. حذف بخشی از اطلاعات ممکن است باعث شود که اطلاعات نادرست یا گمراه کننده شود و لذا قابل اتکا نباشد و از مربوط بودن آن کاسته شود (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1385)
بیان صادقانه نیز از دیگر ویژگی های بیان صادقانه است. اطلاعات باید اثر معاملات و سایر رویدادهایی را که ادعا می کند بیانگر آن است که به گونه ای معقول انتظار می رود بیانگر آن باشد، به طور صادقانه بیان کند. بدین ترتیب، مثلاً ترازنامه باید بیانگر صادقانه اثرات معاملات و سایر رویدادهایی باشد که منجر به عناصری در تاریخ ترازنامه می شوند که معیارهای شناخت را احراز کرده باشد (کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1385).
بیشتر اطلاعات تا حدی در معرض این مخاطره قرار دارند که آنچه را مدعی نمایش آن هستند کاملاً به طور صادقانه بیان نکنند. این بدان دلیل است که در تشخیص معاملات و سایر رویدادهایی که قرار است اندازه گیری و یا در طراحی و اعمال روش های اندازه گیری که بتواند پیامهای مرتبط با آن معاملات و سایر رویدادها را انتقال دهد، مشکلات ذاتی وجود دارد. در برخی موارد اندازه گیری اثرات مالی اقلام ممکن است آنقدر مبهم باشد که واحدهای تجاری از شناخت آنها در صورتهای مالی خودداری کنند. با این وجود در مواردی دیگر ممکن است شناخت اقلام در صورتهای مالی مربوط تلقی شود و خطر اشتباه مربوط به شناخت و اندازه گیری آنها نیز افشا شود (کمیته ی تدوین استانداردهای حسابداری، 1385).
رجحان محتوا بر شکل یکی دیگر از ویژگی های قابل اتکا بودن است. اگر قرار باشد اطلاعات بیانگر صادقانه معاملات و سایر رویدادهایی که مدعی آنهاست باشد لازم است که این اطلاعات براساس محتوا و واقعیت اقتصادی و نه صرفاً شکل قانونی آنها به حساب گرفته شود. محتوای معاملات و سایر رویدادها همواره با شکل قانونی آن سازگار نیست. هر چند اثرات خصوصیات قانونی یک معامله خود بخشی از محتوا و اثر تجاری آن است، این اثرات باید در چارچوب کلیات معامله از جمله هر گونه معاملات مرتبط مورد تفسیر قرار گیرد. لیکن هرگاه به شرایط معامله از یک دیدگاه کلی نگریسته شود، ممکن است این مطلب آشکار شود که ترتیباتی وجود داشته است که از ادامه دسترسی واحد تجاری، به منافع اقتصادی آتی آن کالا اطمینان حاصل شود. در چنین شرایطی گزارش معامله به عنوان یک معامله فروش از لحاظ مقاصد گزارشگری، بیان صادقانه معامله انجام شده نمی باشد(کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1385)
قابل مقایسه بودن
استفاده کنندگان گزارشهای مالی باید بتوانند صورت های مالی واحد تجاری را در طول زمان جهت تشخیص روند تغییرات در وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف پذیری مالی با هم مقایسه کنند. همچنین آنها باید قادر به مقایسه گزارشات مالی واحدهای مختلف تجاری با هم بوده تا وضعیت آنان را نسبت به یکدیگر بسنجند(کمیته تدوین استانداردهای حسابداری، 1385). لذا قابلیت مقایسه گزارش های مالی عمدتاً مبتنی بر دو مفهوم می باشد: رعایت یکنواختی (ثبات رویه) و همسانی روشها( متحدالشکلی) (مشکی و مقدم، 1387،ص 27).
رعایت یکنواختی به قابلیت مقایسه ی اطلاعات مالی ارائه شده توسط واحد تجاری در طول زمان، اشاره دارد. با مقایسه ی عملکرد و وضعیت مالی سالهای مختلف می توان روندها را شناسایی و وضعیت آتی را پیش بینی نمود. بدیهی است چنین مقایسه ای وقتی دارای اعتبار خواهد بود که واحد تجاری در طول سالهای مختلف، از روشهای یکسانی استفاده کرده باشد. به عنوان مثال، اگر در سال اول از روش استهلاک خط مستقیم و روش ارزیابی میانگین استفاده نموده است در سالهای بعد نیز همچنان روش های مبور را به کار گیرد. در غیر اینصورت به احتمال خیلی زیاد امکان مقایسه ی نتایج حاصل از عملیات دو یا چند سال مختلف وجود نخواهد داشت(مشکی و مقدم،1387،ص 27).
همسانی روش ها یکی دیگر از ویژگی های زیر مجموعه قابل مقایسه بودن می باشد. همسانی روش ها اصطلاحاً به قابلیت مقایسه ی نتایج حاصل از عمیات دو یا چند واحد اقتصادی شاغل در یک صنعت واحد و در یک مقطع زمانی مشخص اطلاق می شود. در عمل، به جهت تنوع در روشهای پذیرفته شده حسابداری، تحقق مفهوم فوق با مشکل بوده و واحدهای تجاری مختلف به دلیل برخورد با شرایط و وضعیتهای گوناگون، ناگزیر از به کار گیری رویه های مختف می باشند (مشکی و مقدم،1387،ص28).
قابل فهم بودن
یکی دیگر از خصوصیات کیفی مهم اطلاعات مندرج در صورتهای مالی این است که به آسانی برای استفاده کنندگان قابل درک باشد(کمیته ی تدوین استانداردهای حسابداری،1385). اطلاعاتی قابل فهم می باشد که عملیات و رویدادهای مالی را به زبان ساده و با اصطلاحی متداول توصیف نماید.
یک عامل مهم در قابل فهم بودن اطلاعات مالی، نحوه ارائه آنهاست. بدین معنی که اطلاعات ارائه شده به نحو مناسبی طبقه بندی شده باشد. در عین حال نباید از ارائه اطلاعات پیچیده ای که می تواند برای تصمیم گیرندگان مفید باشد به بهانه مشکل بودن درک آنها توسط برخی از استفاده کنندگان، صرف نظر کرد؛ هر چند که ارائه پیچیده ترین اطلاعات نیز باید سعی نمود سادگی تا حد ممکن رعایت شود (مشکی و مقدم،1387،ص28).
( کرمشاهی ،1389) در پایان نامه خود بیان می دازد که ارزش مربوط در ادبیات موجود به عنوان ارتباط بین اقلام حسابداری و ارزش بازار سهام شرکت تعریف می شود. اگر چه پیشینه مطالعه چنین ارتباطاتی به بیش از



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید