دانشگاه علوم اقتصادی
دانشکده علوم مالی
پايان نامه کارشناسي ارشد رشته مدیریت مالی
رتبه بندی شرکت های برتر و عوامل موثر بر انتخاب آنها در بورس اوراق بهادار تهران
با استفاده از فرایند تحلیل شبکه ای فازی FANP
استاد راهنما:
دکتر علی صالح آبادی
استاد مشاور:
دکتر خسرو منطقی
پژوهشگر:
احسان غفوریان
تیر ماه 1391
اظهارنامه دانشجو:
موضوع پايان نامه : رتبه بندی شرکت های برتر و عوامل موثر بر انتخاب آنها در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از فرایند تحلیل شبکه ای فازی FANP
استاد راهنما: دکتر علی صالح آبادی
اينجانب احسان غفوریان دانشجوي دوره كارشناسي ارشد رشته مدیریت مالی دانشگاه علوم اقتصادي به شماره دانشجويي881511023 گواهي مي نمايم كه تحقيقات ارائه شده در اين پايان نامه توسط شخص اينجانب انجام شده و صحت و اصالت مطالب نگارش شده مورد تائيد مي باشد و در موارد استفاده از كار ديگر محققان به مرجع مورد استفاده اشاره شده است. بهعلاوه گواهي مي نمايم كه مطالب مندرج در پايان نامه تاكنون براي دريافت هيچ نوع مدرك يا امتيازي توسط اينجانب يا فرد ديگري ارائه نشده است و در تدوين متن پايان نامه چارچوب مصوب دانشکده را بهطور كامل رعايت كرده ام.
امضاء دانشجو:
تاريخ:
کليه حقوق مادي مترتب بر نتايج مطالعات، ابتکارات و نوآوري هاي ناشي از
تحقيق، همچنين چاپ و تکثير، نسخه برداري، ترجمه و اقتباس از اين
پايان‌نامه کارشناسي ارشد، براي دانشگاه علوم اقتصادي محفوظ است.
نقل مطالب با ذکر منبع بلامانع است.
دانشگاه علوم اقتصادی
دانشکده علوم مالی
پايان نامه کارشناسي ارشد رشته مدیریت مالی
آقاي احسان غفوریان
تحت عنوان
رتبه بندی شرکت های برتر و عوامل موثر بر انتخاب آنها در بورس اوراق بهادار تهران
با استفاده از فرایند تحلیل شبکه ای فازی FANP
در تاريخ………………. توسط هيأت داوران زير بررسي و به تصويب نهايي رسيد.
اعضای هيأت داوران نام و نام خانوادگی رتبه علمی امضاء
استاد راهنما دکتر صالح آبادی استادیار
استاد مشاور دکتر منطقی استادیار
استاد داور دکتر حکاک استادیار

امضاء نماينده تحصيلات تکميلي
سپاسگذاری
حمدی که باعث روشنایی دیده جان و خوشبویی وجود دل می گردد، نصیب خداوندی باد که وجود جهان قطره ای است از دریای بخشش او و ظهور اشیا گوشه ای از پرتو درخشش او، خداوندی که عالم طبیعت را تحت اراده خود در مقام خلیفه الهی به انسان بخشید که از نعمت های موجود در راه رضایش استفاده کند و جهان را با وجود پستی و بلندی در اندیشه اش طی کند.
با تشکر از استاد راهنمای ارجمندم جناب آقای دکتر صالح آبادی، استاد مشاور عزیزم جناب آقای دکتر منطقی،جناب آقای دکتر حکاک که کار داوری این پژوهش را بر عهده داشته اند،جناب آقای دکتر چاوشی،جناب آقای دکتر رشنوادی و کلیه پرسنل دانشکده علوم مالی دانشگاه علوم اقتصادی که زحمات زیادی را برای رسیدن اینجانب به این درجه علمی متحمل شدند.
در نهایت از کلیه دوستان که به هر نحو سهمی در به ثمر رساندن این تحقیق داشته اند کمال تشکر را دارم.
مهتری گر به کام شیر در است شو خطر کن زکام شیر بجوی
یا بزرگی و عز و نعمت و جاه یا همچو مردانت مرگ رویاروی
تقدیم به:
مادرم:مادر مهربان و عزیزم که خدا جنت را زیر پایش نهاد و در طول زندگی همیشه صبورانه و فداکارانه یارویاورم بوده است.
پدرم:کسی که همیشه در زندگی به عنوان مشوق اصلی ام بوده و با دست های مهربان و پر تلاش خود یکی از عوامل موفقیتم در طول زندگی بوده است.
تقدیم به:
محبوبم نگین: کسی که طعم عشق را با وی چشیدم و بی منت دوستم داشت و امیدوارم همیشه قلبش از آن باشد تا در کنار یکدیگر به آرامش و موفقیت برسیم.
چکیده فارسی
هدف اصلی این تحقیق ابتدا اولویت بندی عوامل موثر بر ترجیح سرمایه گذاران منطقی در بورس اوراق بهادار تهران و سپس ارایه مدل نوینی برای رتبه بندی سهام 100 شرکت برتر در این بازار با توجه به معیارهای کشف شده می باشد که برای این منظور از ابزار فرآیند تحلیل شبکه ای فازی(FANP) استفاده گردید.
روش این تحقیق از نوع تحقیقات توصیفی- پیمایشی و از نظر هدف، جزو تحقیقات کاربردی است.جامعه آماری این مطالعه بورس اوراق بهادار تهران می باشد که برای مشخص کردن معیارها پس از مصاحبه با تحلیل گران شرکت های سرمایه گذاری و مشخص شدن معیارها ،با استفاده از نظر مدیران سرمایه گذاری 20 صندوق برتر سرمایه گذاری کشور تحت عنوان نظر خبرگان اقدام به امتیاز دهی به معیارها با سه راهبرد سرمایه گذاری کوتاه مدت،میان مدت و بلند مدت به روش فازی مثلثی(FA) گردید.
یافته های تحقیق حاکی از مشخص شدن 9 معیار برتر به شرح P/E ، بدهی جاری به مجموع بدهی و حقوق صاحبان سهام، EPS،DPS، ریسک،عرضه و تقاضا، حاشیه سود عملیاتی، عملکرد گذشته سهام، و قدرت درآمدی موسسه در آینده می باشد.که در پایان با بدست آوردن اطلاعات شرکت های بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از نرم افزار SUPER DECISION، شرکت های برتر مشخص و رتبه بندی گردیدند.
کلید واژه ها:فرایند تحلیل شبکه ای فازی،بورس اوراق بهادار تهران،رتبه بندی
فهرست مطالب
فصل اول- کلیات تحقیق…………………………………………………………………………………….1
1- 1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………..2
1- 2- بیان مسئله………………………………………………………………………………………………………………………3
1- 3- اهمیت و ضرورت موضوع………………………………………………………………………………………………..4
1- 4- اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………………………….5
1- 5- سوالات یا فرضیه های تحقیق………………………………………………………………………………………..6
1- 6- تعریف عملیاتی و تعریف مفهومی متغیرهای تحقیق……………………………………………………..7
فصل دوم- ادبیات موضوعی تحقیق…………………………………………………………………….10
2- 1- بازارهای مالی………………………………………………………………………………………………………………….11
2- 1- 1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………..11
2- 1- 2- بازارمالی…………………………………………………………………………………………………………………….11
2-1-3-کارکردهای بازار مالی……………………………………………………………………………………………………12
2-1-4- سوابق و پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………13
2-2- فرآیند تصمیم گیری در بازار سرمایه………………………………………………………………………………23
2-2-1-تصمیم گیری………………………………………………………………………………………………………………..23
2-2-2- فرایند تصمیم گیری……………………………………………………………………………………………………24
2-2-3-مباني تصميم گيري …………………………………………………………………………………………………….26
2-2-4- مهارت هاي لازم براي اجرايي مراحل الگوي عقلايي تصميم گيري ………………………….28
2-2-5-استفاده از مدل در تصمیم گیری…………………………………………………………………………………28
2-2-6- انواع مدل ها…………………………………………………………………………………………………………………29
2-2-7- انتخاب مدل مناسب…………………………………………………………………………………………………….29
2-2-8-انتخاب معیار یا ملاک درتصمیم گیری………………………………………………………………………..29
2-2-9- طبقه بندی تصمیم ها…………………………………………………………………………………………………30
2-2-10- چگونگی اثر گذاری معیارهای انتخاب سهام بر یکدیگر…………………………………………..31
2-2-11- نقش اطلاعات در بازار سرمایه………………………………………………………………………………….32
2-2-12- ماهیت اصلی در تصمیمات سرمایه گذاری………………………………………………………………33
2-2-13- تصمیم به سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار………………………………………………………32
2-2-14- تعریف سرمایه‌گذاری………………………………………………………………………………………………..35
2-2-15- نقد شوندگی……………………………………………………………………………………………………………..36
2-2-16- درصد سهام شناور آزاد……………………………………………………………………………………………..36
2-2-17- ترکیب سهامداران……………………………………………………………………………………………………..37
2-2-18- اطلاع رسانی توسط شرکت ها…………………………………………………………………………………37
2-2-19- نوع شرکت و صنعت…………………………………………………………………………………………………37
2-2-20- عوامل کلان اقتصادی و سیاسی………………………………………………………………………………37
2-3- فرآیند تحلیل شبکه ای فازی…………………………………………………………………………………………39
2-3-1-مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….39
2-3-2- تعریف فرایند تحلیل شبکه ای………………………………………………………………………………….40
2-3-3-سلسله مراتب در مقابل شبکه…………………………………………………………………………………….41
2-3-4- ادبیاتANP……………………………………………………………………………………………………………..41
2-3-5- مقایسه ANP با AHP ………………………………………………………………………………………….43
2-3-6- اصول فرآیند سلسله مراتبی……………………………………………………………………………………….43
2-3-7- چکیده قدم ها در ANP ………………………………………………………………………………………….44
2-3-8- سیر تطور تفکر فازی…………………………………………………………………………………………………46
فصل سوم- روش تحقیق………………………………………………………………………………….49
3- 1- روش تحقیق بر حسب هدف و نوع داده ها………………………………………………………………….50
3- 2- جامعه آماری …………………………………………………………………………………………………………………52
3- 3- نمونه آماری و شیوه نمونه گیری…………………………………………………………………………………..52
3- 4- روش جمع آوری داده ها……………………………………………………………………………………………….52
3- 5- روش تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………………………….53
3- 6- بررسی روایی و پایایی پرسشنامه………………………………………………………………………………….53
فصل چهارم- مدل سازی عملیاتی و تحلیل نتایج……………………………………………….55
4-1- بدست آوردن وزن معیارها بوسیله روش فازی……………………………………………………………….56
4- 2- مشخص کردن معیارها…………………………………………………………………………………………………….57
4- 3- رتبه بندی شرکت ها………………………………………………………………………………………………………61
4- 4- پایش نظرات خبرگان……………………………………………………………………………………………………….61
4- 5- آمار توصیفی……………………………………………………………………………………………………………………..65
4- 6- آمار استنباطی(بررسی فرضیه های تحقیق)……………………………………………………………………..67
فصل پنجم- نتیجه گیری و پیشنهادات…………………………………………………………………82
5- 1- مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………….83
5- 2- بحث……………………………………………………………………………………………………………………………………83
5- 3- نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………..86
5- 4- پیشنهادات…………………………………………………………………………………………………………………………..87
5-5- محدودیت های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………88
منابع و ماخذ……………………………………………………………………………………………………………………………………89
ضمایم و پیوست ها………………………………………………………………………………………………………………………….93
فهرست جدول ها و شکل ها
شکل 2- 1- تفاوت در شکل شبکه با سلسله مراتب……………………………………………………………………..40
شکل2- 2 – یک ساختار شبکه ای با وابستگی داخلی در هر سطح…………………………………………….42
شکل2- 3 – تفاوت ساختار سلسله مراتبی با شبکه ای………………………………………………………………..43
شکل 2- 4 – ساختار کلی سوپر ماتریس………………………………………………………………………………………45
شکل2- 5- الگوریتم فرایند تحلیل شبکه ای فازی…………………………………………………………………….49
شکل3- 1- پیاز فرآیند پژوهش…………………………………………………………………………………………………….51
شکل 4- 1- نمایش اعداد فازی مثلثی گزینه های هفت گانه…………………………………………………….56
جدول4- 1- تبدیل اعداد فازی مثلثی به اعداد قطعی………………………………………………………………….57
جدول 4- 2- مقایسه معیارهای تحقیق و معیارهای بورس…………………………………………………………..57
جدول4-3- نظر سنجی خبرگان در افق کوتاه مدت……………………………………………………………………58
جدول4-4- نظر سنجی خبرگان در افق میان مدت…………………………………………………………………….58
جدول4- 5- نظر سنجی خبرگان در افق بلند مدت…………………………………………………………………….59
جدول4- 6- جدول نهایی اوزان……………………………………………………………………………………………………..60
شکل 4- 2- نظر کارشناسان در مورد هر معیار با توجه به سه رویکرد…………………………………………62
جدول 4- 7- فاصله نرمال بین افراد خبره……………………………………………………………………………………..64
جدول 4- 8- جنسیت…………………………………………………………………………………………………………………….65
شکل 4- 3- توزیع فراوانی جنسیت……………………………………………………………………………………………….65
جدول 4- 9- سن……………………………………………………………………………………………………………………………66
شکل 4 -4- توزیع فراوانی سن………………………………………………………………………………………………………66
جدول 4 – 10- مدرک تحصیلی……………………………………………………………………………………………………67
شکل 4- 5- توزیع فراوانی مدرک تحصیلی…………………………………………………………………………………..67
جدول 4- 11- آزمون كلموگروف اسميرنوف سرمايه گذاري كوتاه مدت …………………………………..68
جدول4- 12- آزمون كلموگروف اسميرنوف سرمايه گذاري ميان مدت………………………………………68
جدول 4- 13- آزمون كلموگروف اسميرنوف سرمايه گذاري بلند مدت …………………………………….69
جدول 4- 14- فراواني هاي فاكتورهاي سرمايه گذاري كوتاه مدت:……………………………………………69
جدول 4- 15 – آماره هاي توصيفي فاكتورهای کوتاه مدت ……………………………………………………….70
جدول 4- 16- فراواني فاكتورهاي سرمايه گذاري ميان مدت……………………………………………………..71
جدول 4- 17- آماره هاي توصيفي فاكتورهای میان مدت…………………………………………………………..72
جدول 4- 18- فراواني فاكتورهاي سرمايه گذاري بلند مدت:……………………………………………………..73
جدول 4- 19- آماره هاي توصيفي فاكتورهای بلند مدت…………………………………………………………..74
جدول 4- 20- رتبه ها…………………………………………………………………………………………………………………75
جدول 4- 21- آزمون…………………………………………………………………………………………………………………..75
جدول4- 22- آزمون خی- دو سرمایه گذاری کوتاه مدت………………………………………………………….76
جدول 4- 23- آزمون خی – دو سرمایه گذاری میان مدت……………………………………………………….76
جدول 4- 24- آزمون خی- دو سرمایه گذاری بلند مدت………………………………………………………….77
جدول4- 25- جدول مقایسه ای رتبه هاب کوتاه مدت و بلند مدت………………………………………….78
جدول 4- 26- آزمون Test Statistics کوتاه مدت…………………………………………………………….78
جدول 4- 27- جدول مقایسه ای رتبه های میان مدت و بلند مدت…………………………………………79
جدول 4- 28- آزمون Test Statistics میان مدت……………………………………………………………..79
جدول 4- 29- جدول مقایسه ای رتبه های کوتاه مدت و میان مدت……………………………………….80
جدول 4- 30- آزمون Test Statistics بلند مدت………………………………………………………………80
جدول 4- 31- آزمون همبستگی…………………………………………………………………………………………………81
پیوست 1- نمونه پرسشنامه طرح شده برای کشف معیارها و وزن آنها………………………………………94
پیوست2- فهرست معیارهای پیشنهادی……………………………………………………………………………………..95
پیوست3- فهرست شرکت ها بر اساس ارزش بازار………………………………………………………………………96
پیوست4- مقایسه معیارهای تحقیق و سایر معیارها…………………………………………………………………..98
پیوست5- رتبه بندی شرکت ها در افق کوتاه مدت…………………………………………………………………..100
پیوست6- رتبه بندی شرکت ها در افق میان مدت……………………………………………………………………102
پیوست7- رتبه بندی شرکت ها در افق بلند مدت…………………………………………………………………….104
فصل اول
کلیات تحقیق
1- 1- مقدمه
در این فصل قصد بر آن داریم تا با آوردن مطالبی به صورت چکیده ابتدا برای خواننده ذهنیتی در رابطه با موضوع تحقیق و آنچه قرار است به بررسی و آزمون آن بپردازیم و روش های مورد استفاده را عنوان کرده و خواننده را با مبانی و کلیات موضوع تحقیق مورد نظر خود آشنا نماییم.
ایجاد شفاقیت اطلاعاتی در سازمان ها و بازارها، عنصر بسیار مهمی جهت تصمیم گیری و کنترل جریان صحیح اطلاعات است.در میان بازارها، بازاری که نیاز به شفافیت اطلاعاتی با توجه به ملاک های قابل اطمینان و کاربردی، جهت تصمیم گیری افراد و سازمان ها را شدیدا در خود احساس می کند، بازار سرمایه است.بازار سرمایه به مثابه بخشی از بازارهای مالی نقش مهمی را در اقتصاد بازی می کند.به علاوه بازارهای مالی چشم انداز آتی بنگاه های اقتصادی را ارایه می نماید.
هرچه الگوی اقتصادی پس انداز وسرمایه گذاری در جامعه ای گسترده تر باشد،نیاز به بازار سرمایه متشکل،قدرتمند وکارا در جهت تخصیص هر چه بهینه منابع به شرکت های تولیدی بیشتر احساس می گردد.در کشور ما نیز در دهه اخیر همیشه نقدینگی وسرمایه به زمینه های مختلفی (مانندمسکن،خودرو،موبایل و..)سرازیر گشته و هیچ موقع از یک ثبات واقعی وسودمند به حال اقتصاد کشور در زمینه تخصیص منابع برخوردار نبودیم.
اما مدتی است که روند های مثبتی را در بازار سرمایه از بعد قانون گذاری،اطلاع رسانی،بازدهی، نرم افزاری وگسترش ونفوذ بازار در نزد عموم مردم شاهد هستیم که این امر را مرهون رکود گسترده در سایر بخش ها(بخصوص مسکن)، تغییر قوانین در سال 85،ایجاد ابزارهای جدید مالی(هر چند با سرعت کم)،استفاده از مدیران جوان،هوشمند و باانگیزه در دو سه سال اخیر در بازار سرمایه کشور و غیره هستیم.
شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران نقش چشم گیری در بازار سرمابه و اقتصاد کشور ایفا می نمایند.سرمایه گذاران در این شرکتها می بایست عوامل متعدد تاثیر گذار بر آنها را ارزیابی نمایند.البته این شناسایی وارزیابی مستلزم بکارگیری سرعت ودقت لازم می باشد چرا که در جهان امروزی تصمیم گیریهای صحیح شتاب زیادی به خود گرفته است.
آنچه که سرمایه گذاران خواهان آنند، پیش بینی روند قیمتی در آینده است، اما طبق گفته بینامین گراهام هیچ كس از آینده ی بازار مطلع نیست. پس ما به دنبال پیش بینی آینده نیستیم ما براساس رفتار كنونی بازار عمل می كنیم پس به جای پیش بینی تغییرات بازار بر روی تك تك شركتها و ارزش آن ها كار كنیم.
نحوه انتخاب سهام برتر در بورس اوراق بهادار تهران که از کارایی بالایی برخوردار نیست یکی از مسایل مهم واصلی سرمایه گذاران است و اکثر آنها بر اساس شایعات و توصیه ها اقدام به معامله می نمایند که اغلب نیز استرس این امر را دارند.اگر سرمایه گذاران در انتخاب سهام بطور منطقی تصمیم گیری کنند در نتیجه می توانند به بازدهی بیش از میانگین بازده بازار دست یابند.
کانون توجه این پژوهش مشخص نمودن معیارهای مناسب بر اساس دیدگاه تجزیه و تحلیل بنیادین و فرضیه بازار کارا به منظور رتبه بندی سهام می باشد.اگر معیارهای مناسبی جهت مساله انتخاب سهام به کار گرفته شوند، می توان امید داشت که شرکت هایی بهتر که بازده مناسب تری را نصیب سرمایه گذاران می نمایند انتخاب شوند.
ما اطلاعات کمی در مورد فاکتورهای مدنظر سرمایه گذاران برای خرید یا فروش سهام در دست داریم.اگر به نحو احسن وبا شدت هرچه دقیق تر از عهده شناخت این معیارها برآییم، به اهداف متعددی از این طریق دست می یابیم وبا یک تیر چند هدف را نشانه رفته ایم.
بنابراین دستیابی به شیوه هایی که معیارهای مورد نظر سرمایه گذاران را هرچه دقیق تر مشخص نماید دارای اهمیت بسزایی است.
این تحقیق درصدد است تا با استفاده از رویکرد فرآیند تحلیل شبکه ای فازی،معیارهای انتخاب سهام توسط سرمایه گزاران را با نظر سنجی از کارشناسان شرکت های سرمایه گذاری و خبرگان صندوق های سرمایه گذاری مشخص نموده و در ادامه اقدام به رتبه بندی شرکت های برتر بورس اوراق بهادار نماید.
اين پژوهش رابطه بين معیارهای مشخص و رتبه بندی سهام را مي‌آزمايد. برخلاف اكثر مطالعات روي رتبه بندی سهام (در فصل دوم به آن اشاره شده است) كه فقط به بررسي‌ متغيرهاي مالي مي‌پردازد، اين پژوهش خط مشي متفاوتي را با تركيب متغيرهاي مالي و غيرمالي اتخاذ مي‌نمايد.شواهد موجود حكايت از آن دارد كه رتبه بندی سهام با استفاده از شیوه های نوین و با دقت بالا به يكي از رايج‌ترين عبارات در واژگان تجارت جهاني در شروع هزاره جديد تبديل شده است.
1- 2- بیان مسئله
مسئله این تحقیق مبتنی بر نظریه های مطرح شده در حوزه این پژوهش است که آیا امکان مشخص کردن معیارها و روشی دقیق و جامع برای رتبه بندی شرکت های بورس اوراق بهادار به صورت استاندارد وجود دارد یا خیر.
برای سهامداران یا سرمایه گذاران این سوال مطرح است که آیا امکان تمرکز بر روی چند عامل مهم برای تصمیم گیری در مورد خرید و فروش سهام وجود دارد؟آیا می شود بدون توجه صرف به شایعات و اخبار تایید نشده وغیر موثق وحدس وگمان و شانس به بازده ای منطقی در خرید وفروش سهام دست یافت؟آیا اصولا تحلیل بنیادی در بازار سرمایه ما جواب می دهد و می شود سرمایه گذاران را ترغیب به استفاده از اطلاعات تحلیل بنیادی نمود؟آیا می توان با توجه به معیارهای کاراتری شرکت های برتر بورس اوراق بهادار را انتخاب کرد؟ و در نهایت آیا می توان با انجام پژوهشی جامع در رابطه با معیارهای اثر گذار اقدام به رتبه بندی شرکتهای حاضر در بورس اوراق بهادار نمود؟
سوالاتی از این قبیل همیشه ذهن سرمایه گذاران را به خود مشغول کرده است. و تحقیقات و پژوهش های مشابهی نیز در زمینه های مختلف با استفاده از ابزار تحقیق انجام شده اما در زمینه رتبه بندی و کشف معیار تحقیقات مشابه معدودی که آن هم دارای تفاوت هایی می باشد صورت گرفته است ، اما هیچ یک بطور دقیق سعی در ارایه مدلی کاربردی که قابلیت استفاده عموم را داشته باشد نکرده است به دلیل اینکه یا معیارهای آنها مبتنی بر تحقیقی میدانی- که در بر گیرنده تمام نظرات باشد- نبوده است و یا اینکه مدل آنها از دقت بالایی برخوردار نبوده است.بنابراین پژوهش حاضر سعی در بر طرف نمودن این دو بعد نموده است تا اولا قابلیت استفاده عمومی را گسترش دهد و ثانیا شرکت های برتر را بطور مشخص رتبه بندی نماید، در این راستا شناخت عوامل تأثیرگذار بر تصمیم گیری سرمایه گذاران مهم می باشد. عوامل تبیین کنندۀ تصمیم گیری در مورد سهام متعدد هستند و شناخت آنها گذشته از مزیتهایی مانند کاهش ریسک،افزایش شفافیت درباره اطلاعات مورد نیاز،و به تبع آن افزایش نقد شوندگی وبهبود فرایند کشف قیمت و گسترش بازار سرمایه که برای سرمایه گذاران و بازار سرمایه کشور دارد موجبات فراهم آمدن زیر ساخت های لازم برای رتبه بندی دقیق تر شرکت ها در بورس اوراق بهادار، ساخت نرم افزارهای جدید رتبه بندی و گزارش دهی یا افزایش دقت نرم افزارهای موجود و به دنبال آن تلاش هر چه بیشتر شرکتها برای قرار گرفتن در رتبه های بالاتر از طریق گزارشگری مالی مناسب و غیره را در بر خواهد داشت ایجاد می نماید. مجموع اين موارد به افزايش رقابت در بازار منجر مي شود و افزايش رقابت نيز فوايد فراواني دارد كه به طور كلي مي توان گفت به توسعه جامعه منجر ميشود (صارمي،1385).
1- 3- اهمیت و ضرورت موضوع
از حیث تئوریک اطلاعات نباید به طور سلیقه ای منتشر شود بلکه اطلاعات(اعم از مالی وغیر مالی)باید در یک چارچوب مشخص ارایه شود. جهت شناسایی والتزام این چارچوب لازم است در ابتدا نیازهای اطلاعاتی سرمایه گذاران مورد شناسایی قرار گیرد وبر مبنای این چارچوب طراحی شود.تنها واسطه مالی فعال در بورس اوراق بهادار تهران کارگزاران هستند(که با اقدامات جدید سازمان در حال گسترش است)،نبود واسطه های مالی دیگر که در بورس های سهام دنیا حضور موثر ونقش تعیین کننده ای دارند همچون متخصصان وتحلیلگران مالی از ضعف های بازار سرمایه در ایران است.
اما از حیث کاربردی در راستای بهبود نظام اطلاعاتی حاکم بر بازار سرمایه، مهمترین اولویت،ارایه اطلاعات مورد نیاز اکثر سرمایه گذاران می باشد.از سوی دیگر انجام تحلیل های بنیادی از نیاز های اساسی یک بازار سرمایه موفق در جهت یافتن عمق بیشتر می باشد.همچنین کسب اطلاع از نیازهای اطلاعاتی سرمایه گذاران، برای سازمان بورس و اوراق بهادار کشور نیز بسیار مهم می باشد زیرا بر اساس آن می تواند شرکت ها را در مورد انتشار اطلاعات لازم به صورت هرچه دقیق تر ملزم نماید.
با شناخت این نیازها،وجود متخصصین و تحلیلگران مالی واقتصادی کافی جهت راهنمایی سرمایه گذاران ضرورت می یابد واین عوامل همراه با کارایی بازار باعث ایجاد ثبات نسبی در بورس شده ودستیابی به اهداف کلان اقتصادی را امکان پذیر می سازد.شفاف کردن بازار در راستای حفظ منافع عمومی سرمایه گذاران مهمترین اصلی است که برای پیروی بازار سرمایه از آموزه های اخلاقی باید مد نظر قرار گیرد،اما بنا نهادن بازاری شفاف وکارامد به اطلاع رسانی حقیقی وبه هنگام نیاز دارد که خود نیازمند شناخت نیازهای اطلاعاتی سرمایه گذاران جهت تصمیم گیری می باشد.
1- 4- اهداف تحقیق
تحقیق حاضر جهت شناخت نیازهای اطلاعاتی سرمایه گذاران جهت تصمیم گیری در خصوص خرید یافروش یک سهام می باشد،تا این اطلاعات توسط کارشناسان مربوط به صورت شفاف تهیه شده و در اختیار تصمیم گیران قرار گیرد.
امید است نتایج حاصله مورد استفاده تهیه کنندگان اطلاعات قرار گرفته و موجب ارایه اطلاعات ضرورری جهت تصمیم گیری سرمایه گذاران شود.همچنین پس از گذشت چند دهه از حضور بازار بورس در فرایندهای اقتصادی،این بازار سرمایه با ارایه اطلاعات شفاف قادر به ایفای نقش خود در سطح مطلوب و مورد انتظار شود.
اهداف زیر برای این پژوهش متصور است:
مشخص نمودن معیارهای برتری که سرمایه گذاران در هنگام خرید و فروش سهام مد نظر قرار می دهند
کمک به رتبه بندی شرکت های حاضر در بورس اوراق بهادار با توجه به معیارهای برتر کشف شده و رتبه بندی مجدد 100 شرکت برتر بازار با استفاده از این سازوکار
افزایش شفافیت،کارایی ونقدینگی بازار سرمایه از طریق ارضای نیازهای اطلاعاتی سهامداران در رابطه با این معیارهای کشف شده
روشن سازی ذهن مسئولین مربوط و تصمیم گیرنده در بخش های اطلاع رسانی ونظارت بر بورس جهت بررسی نیازهای اطلاعاتی سرمایه گذاران و التزام شرکتها به ارایه اطلاعات در چارچوب مشخص
تعيين نقاط قوت و ضعف داخلي و فرصت ها و تهديدهاي محيطي
كمك به اعتباردهندگان در انتخاب برترين شركت در دادن اعتبارات آينده
تجديد نظر در سرمايه گذاري هاي گذشته و تصميم گيري در خصوص سرمايه گذاري هاي جديد بر اساس رتبه بندي ها
تجديدنظر و تصميم گيري در خصوص خريد و وفادار نگه داشتن مشتريان به شركت هاي برتر
كمك به تجديد نظر و تصميم گيري دولت و سازمان هاي دولتي در خصوص حمايت، مداخله، تنبيه يا تشويق و هدايت شركت ها.
افزایش عمق بازار به کمک ایجاد انگیزه و هموار کردن مسیر از طریق انجام تحلیل های بنیادی.
1- 5- سوالات و فرضیه های تحقیق
در مراکز سرمایه گذاری معمولا درباره دو سوال مهم تصمیم گیری می شود:یکی نحوه انتخاب دارایی ها و دیگر اینکه چقدر از سرمایه را به خرید هر دارایی اختصاص داد.
این پژوهش به دنبال پاسخگویی به سوالهای زیر است:
1-آیا از نظر فازی امکان مشخص کردن معیارهای برتر(از منظر کارشناسان بازار سرمایه) با توجه به دیدگاه سرمایه گذاران(ک/م/ب) وجود دارد؟
2-آیا رتبه بندی شرکت های برتر بورس اوراق بهادار تهران با توجه به معیارهای برتر امکان پذیر است؟
فرضیه های پژوهش نیز با توجه به سوالات بالا به شرح زیر می باشند:
فرضيه اصلی اول
H_0 : نظر خبرگان در مورد برتري سه نوع افق سرمايه گذاري(کوتاه مدت،میان مدت و بلند مدت)يكسان است.
H_1 : به نظر خبرگان بين سه افق سرمايه گذاري تفاوت هايي وجود دارد.
فرضیه اصلی دوم
H_0 : پس از مشخص کردن معیارهای برتر امکان رتبه بندی شرکت های برتر بورس اوراق بهادار تهران با توجه به این معیارها وجود ندارد.
H_1 : پس از مشخص کردن معیارهای برتر امکان رتبه بندی شرکت های برتر بورس اوراق بهادار تهران با توجه به این معیارها وجود دارد.
فرضیه فرعی اول
H_0 بين گروه هاي رتبه بندي شده كوتاه مدت وبلند مدت برتري معنادار وجود ندارد.
H_1 : بين گروه هاي رتبه بندي شده كوتاه مدت و بلند مدت برتري معنادار وجود دارد.
فرضیه فرعی دوم
H_0 بين گروه هاي رتبه بندي شده ميان مدت وبلند مدت برتري معنادار وجود ندارد.
H_1 : بين گروه هاي رتبه بندي شده ميان مدت و بلند مدت برتري معنادار وجود دارد.
فرضیه فرعی سوم
H_0 بين گروه هاي رتبه بندي شده كوتاه مدت وميان مدت برتري معنادار وجود ندارد.
H_1 : بين گروه هاي رتبه بندي شده كوتاه مدت وميان مدت برتري معنادار وجود دارد.
فرضیه اصلی سوم
H_0   :بین رتبه بندی صورت گرفته در این تحقیق با رتبه بندی سازمان بورس همبستگی وجود ندارد.
H_1   :بین رتبه بندی صورت گرفته در این تحقیق با رتبه بندی سازمان بورس همبستگی وجود دارد.
1- 6- تعریف عملیاتی متغیرهای تحقیق
به طور ساده می توان گفت سرمایه گذار با خرید یک ورقه اوراق بهادار، ریسک می پذیرد و بازده به دست می آورد پس می توان گفت مهم ترین عواملی که در تصمیم گیری برای خرید اوراق بهادار موثر است، بازده و ریسک آن در مقایسه با سایر فرصت هاى سرمايه گذارى است. سرمايه گذار منطقى از ميان اوراق بهادار، اوراقى را انتخاب م ىكند كه در صورت داشتن ريسك مساوى، سود بيشترى داشته باشد و يا در صورت داشتن بازده هاى مساوى، اوراقى را انتخاب مى كند كه ريسك كمترى داشته باشد؛ اما ساده انگاري است اگر صرفاً اين دو عامل را در انتخاب سهام توسط سرمايه گزاران مؤثر بدانيم. به همين دليل با مشاوره با چند تن از كارشناسان خبره و متخصصان امر از ميان عوامل متعدد تأثيرگذار، عوامل ذيل را برگزيده، و به تجزيه و تحليل و اولويت بندي آنها با استفاده از فرايند تحليل شبکه ای در حالت فازي پرداخته ايم. موارد تخصصي ذيل از جمله عوامل مؤثر در انتخاب سهام است كه در اين پژوهش به آن خواهيم پرداخت:
1- نسبت P/E:P/E کوتاه شده نسبت P1 (قیمت سهم) به EPS یا سود هر سهم است که برای محاسبه آن، آخرین قیمت روز سهام شرکت به سود هر سهم(EPS) آن تقسیم می شود.
بررسی صورتهای مالی:تلاش برای مطالعه آمار و ارقام موجود در صورتهای مالی با بررسی وضعیت موجود و با آگاهی از نقاط قوت و ضعف و اتخاذ راهبردهای شایسته برای بدست آوردن شمایی از عملکرد سازمان که موجبات بهینه سازی فعالیت ها و بهره جویی قابل قبول از سرمایه گذاری انجام شده را فراهم سازند.این معیار در تحقیق ما شامل دو زیر معیار به شرح زیر می باشد:
2- نسبت بدهی جاری به مجموع بدهی و حقوق صاحبان سهام:که شامل تقسیم مجموع بدهی های جاری و کوتاه مدت یک موسسه بر مجموع بدهی ها و حقوق صاحبان سهام آن است.
3- نسبت حاشیه سود عملیاتی: که حاصل تقسیم سود عملیاتی کسب شده بر درآمد حاصل از فروش یا ارایه خدمات می باشد.
4- نسبت EPS2:یکی دیگر از عوامل مهم برتری سهم، میزان سودآوری آن است.با توجه به اینکه تعداد سهام منتشر شده از سوی شرکت ها متفاوت است، میزان سودآوری هر سهم را با این نسبت می سنجند.
5- نسبت DPS3:بخشی از سود خالص سالانه که پس از کسر ذخایر قانونی و سایر موارد شرکت ها بین سهامداران خویش تقسیم می نمایند.
6- ریسک4: رویدادهای غیر منتظره ای که معمولا به صورت تغییر در ارزش دارایی ها یا بدهی ها، بنگاه های مختلف در معرض خطر قرار می باشند و به دو شکل سیستماتیک و غیر سیستماتیک طبقه بندی می شوند.
7- عرضه و تقاضا:عبارت است از حجم معاملات و میزان معاملاتی که در دوره ای از زمان بر روی یک سهم انجام شده است.یا به بیان ساده تر این که چقدر از آن در طول دوره ای مشخص دست به دست شده است.
8- عملکرد گذشته سهام:عبارت است از آخرین بازدهی حاصل از یک سهم که عاید سرمایه گذار می شود و شامل دو بخش سود نقدی و سود سرمایه ای(حاصل از تفاوت قیمت) می شود.
9- قدرت درآمدی موسسه در آینده:عبارت است از پیش بینی کسب سود در آینده که بر اساس محاسبه متوسط روند کسب سود در چند سال گذشته صورت می گیرد.
فصل دوم
ادبیات موضوع تحقیق
بخش اول: بازارهای مالی
بخش دوم:فرآیند تصمیم گیری در بازار سرمایه
بخش سوم:فرآیند تحلیل شبکه ای فازی
بخش اول
2- 1- بازارهای مالی
2-1-1- مقدمه
در اين فصل ابتدا تعريفي از بازارهای مالی، فرایند تصمیم گیری در بازار سرمایه و فرایند تحلیل شبکه ای ارايه شده؛ سپس در مورد کارکردها ، سوابق و پیشینه تحقیق، تعاریف مورد نظر، اصول و سایر اطلاعات مورد نظر به بحث و بررسی جامع پرداخته خواهد شد.همچنین در مورد مبحث فازی و روش مورد عمل در این پژوهش نیز به بحث و بررسی پرداخته می شود.
2- 1- 2- بازارمالی
با تقسیم کل سیستم اقتصاد یک کشور به دو بخش واقعی و مالی، بخش مالی را می‌توان به عنوان زیرمجموعه‌ای از نظام اقتصادی تعریف کرد که در آن وجوه، اعتبارات و سرمایه در چارچوب قوانین و مقررات مشخص از طرف پس‌انداز کنندگان و صاحبان پول و سرمایه به طرف متقاضیان، جریان می‌یابد.
بازارهای مالی نیز بازارهایی هستند که در آنها داراییهای مالی مبادله می شوند. داراییهای مالی داراییهایي مثل سهام و اوراق قرضه هستند كه ارزش آنها به ارزش تولیدات وخدمات ارایه شده توسط شرکتهای منتشر کننده آنها وابسته است. تفاوت داراییهای مالی با داراییهای واقعی در این است که داراییهای واقعی ماهیت فیزیکی دارند مانند اتومبیل، املاک و مستغلات، و وسایل منزل.
یکی از راههای سرمایه گذاری خرید داراییهای مالی است. مزیت خرید داراییهای مالی نسبت به خرید داراییهای واقعی از دیدگاه اقتصادی این است که اولا دارایی واقعی کالای مصرفی است نه وسیله پس انداز و سرمایه گذاری. دوم اینکه خرید داراییهای واقعی و بلااستفاده نگه داشتن آنها به امید گرانتر شدن در آینده به معنای بلااستفاده نگه داشتن منابع کشور است و ارزش افزوده ای ایجاد نمی کند. مگر آنگه از آن استفاده شود. مثل اینکه شخصی اتومبیل و یا خانه‌ای بخرد و آن را اجاره دهد. چند نوع از داراییهای مالی عبارتند از: سپرده های سرمایه گذاری در بانکها، طرح های بازنشستگی که توسط صندوقهای بازنشستگی ارایه می شود، انواع بیمه نامه های شرکتهای بیمه و در نهایت اوراق بهادار قابل داد و ستد در بورس اوراق بهادار که توسط کارگزاران خرید و فروش می شود.
در اقتصاد، بازار مالی به مکانیزمی اطلاق می شود که امکان خرید و فروش سهام ، کالا یا هر محصول قابل تبادلی را برای مشارکت کنندگان با هزینه ای پایین فراهم می آورد. بازارهای مالی چند صده اخیر رشد قابل توجهی داشته و به طور مستمر درحال تکامل و افزایش نقدینگی در جهان است. وظیفه بازارها گردآوری خریداران و فروشندگان علاقه مند به مشارکت در بازار است. در واقع تمامی بازارهای مالی در پی گردآوری سرمایه و برقراری ارتباط بین جویندگان سرمایه (قرض گیرندگان) و دارندگان سرمایه (قرض دهندگان) هستند.
2-1-3-کارکردهای بازار مالی
جذب و تجهیز پس‌اندازها و تخصیص بهینة منابع (انتقال وجوه بین واحدهای اقتصادی)نقش اساسی بخش مالی اقتصاد است. واحدهای اقتصادی به‌طور کلی شامل واحدهای دارای پس‌انداز و واحدهای سرمایه‌گذاری هستند. نقش بازارهای مالی این است که این دو گروه مزبور را به یکدیگر نزدیک کند و راهکاری فراهم نمایند ‌که وجوه از واحدهای دارای مازاد پس‌انداز به واحدهای مواجه با کمبود منابع یا کسری پس‌انداز انتقال یابد. بدیهی است که تأثیر این نقل‌و‌انتقال وجوه فراهم آوردن امکانات سرمایه‌گذاری مولد است. بنابراین ملاحظه می‌شود که در صورت عدم وجود یا ضعف بازارهای مالی، امکان تحقق سرمایه‌گذاری‌های مولد در سطح وسیع وجود نخواهد داشت.
2-1-4- سوابق و پیشینه تحقیق
مطالعات داخلی
سابقه ای در امر رتبه بندی معیارهای سهامداران برای معامله در بورس با استفاده از روشFANP وجود ندارد ولی در راستای امر رتبه بندی معیارهای خرید وفروش سهام در بورس اوراق بهادار با روشهای مختلف تلاشهایی صورت گرفته است.
علی جهانخانی ومهدی مرادی در سال های 1371و1372،تحقیقی به نام«بررسی نحوه تصمیم گیری خریداران سهام عادی در بورس اوراق بهادار تهران»انجام داده اند.انواع تصمیماتی که سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار اتخاذ می کنند،شامل خرید وفروش ونگهداری سهام عادی است.در این تحقیق،این تصمیمات بر اساس توصیه کارگزاران و سهامداران،تبلیغات رسانه های گروهی،بررسی صورتهای مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس وارایه سهام کارخانجات به کارکنان،طبقه بندی وتجزیه وتحلیل شده است.نتیجه اهم این پژوهش این است که سرمایه گذاران بورس اوراق بهادار تهران بیشتر بر اساس توصیه سهامداران و تبلیغات رسانه های گروهی تصمیم گیری می کنند(جهانخانی و مرادی،1376،8).
غلامرضا اکرمی در سال1374 در پایان نامه تحصیلی خود به نام«بررسی نحوه استفاده از تکنیک های تجزیه وتحلیل صورتهای مالی و نقش آنها در تصمیم گیری سرمایه گذاران»نقش نسبتهای مالی مختلف را در تصمیم گیری سرمایه گذاران مطالعه کرده است.فرضیه اهم این تحقیق به این صورت تعریف شده است:«سرمایه گذاران در تصمیم گیری برای سرمایه گذاری از تکنیک های تجزیه و تحلیل صورتهای مالی استفاده می کنند».نسبت های بررسی شده در این مطالعه عبارتند از:نسبت های سودآوری،نسبت های نقدینگی،نسبت های اهرم مالی(سرمایه گذاری)،نسبت های فعالیت،نسبت های بازار و تحلیل روندها.نتیجه اهم این پژوهش عبارت است از اینکه سرمایه گذاران فقط از نسبت های سودآوری وبازار استفاده می کنند واز سایر تکنیک ها استفاده نمی کنند.محقق در پایان نتیجه گیری کرده است که به طور کلی«سرمایه گذاران در تصمیم گیری برای سرمایه گزاری از تکنیک های تجزیه وتحلیل صورتهای مالی استفاده نمی کنند.»(اکرمی،1375، 12).
مجتبی گودرزی در پایان نامه کارشناسی ارشد خود در دانشگاه شهید بهشتی به راهنمایی دکتر فدایی نژاد و مشاوره دکتر عالم تبریز در سال 77 به بررسی نقش محتوای اطلاعاتی گزارشهای مالی شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بر تصمیم گیری خریداران سهام پرداخت.
نتایج بدست آمده از این تحقیق بیانگر آنست که بطور کلی محتوای اطلاعاتی گزارشهای مالی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران دارای بار فزاینده اطلاعاتی جهت تصمیم گیری است.البته میزان تاثیر ودرجه اهمیت هر یک از اطلاعات مذکور که به عنوان محتوای اطلاعاتی گزارشهای مالی در نظر گرفته شده است بر تصمیمات خریداران سهام یکسان نبوده بلکه سطوح متفاوتی از میزان تاثیر این اطلاعات در تصمیم گیریها مد نظر می باشد(گودرزی،1377، 9).
مهدی حامدیان در پایان نامه کارشناسی ارشد خود در دانشگاه شهید بهشتی به راهنمایی دکتر اسدی و مشاوره دکتر عالم تبریز در سال 79 عوامل موثر بر قیمت سهام وتصمیم گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران را مورد بررسی قرار داد ونتایج تجزیه و تحلیل خویش را به شرح زیر خلاصه نمود.
1-قیمت سهام در بورس اوراق بهادار تهران بر اساس عرضه وتقاضا تعیین می شود.
2-تصمیم گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران متاثر از پیش درآمد هر سهم(EPS) می باشد.
3-تصمیم گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران متاثر از سود نقدی هر سهم(DPS) می باشد.
4-تصمیم گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران تحت تاثیر افزایش سرمایه انجام شده توسط شرکتها می باشد.
5- تصمیم گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران تحت تاثیر نوع مالکیت اکثریت (دولتی،خصوصی،عمومی) می باشد.
6- تصمیم گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران متاثر از محصولات انحصاری بعضی از شرکتها می باشد.
7- تصمیم گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران متاثر از توصیه ومشاوره کارگزاران نمی باشد(حامدیان،1379،10).
شهریار فرخ نیا در پایان نامه کارشناسی ارشد خود در دانشگاه مازندران به راهنمایی دکتر احمد پور و مشاوره دکتر یحیی زاده فر در سال 79 نقش اطلاعات مالی در تصمیم گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران را مورد بررسی قرار داد و نتیجه گیری کرد که سرمایه گذاران در بورس تهران در تصمیم گیری نسبت به خرید وفروش و قیمت سهام از الگوی خاصی مبتنی بر روشهای علمی و تکنیکی از معاملات استفاده نمی کنند و مهمترین عوامل کم بودن دانش تخصصی-نواقص سیستم اطلاع رسانی بورس و عدم رضایت بازده و ناهماهنگی درآمدهای تضمینی سایر سرمایه گذاریها از جمله بانک واوراق مشارکت وبازار وپیش فروش خودرو،تلفن همراه و غیره…بود که به بازار سهام تاثیر منفی بر تصمیمات سرمایه گذاران می گذارد و از روشهای علمی و تجزیه و تحلیل پیروی نمی کنند و بیشتر با توجه به آمار،پیرو نظرات دیگران می باشند(فرخ نیا،1379،12).
امید مختاریان در پایان نامه کارشناسی ارشد خود در دانشگاه تربیت مدرس به راهنمایی دکتر آقایی و مشاوره دکتر اعتمادی در سال 83 به بررسی عوامل موثر بر تصمیم گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران پرداخت و نتایج تحقیق وی نشان داد که اکثریت سرمایه گذاران،علاقه کمی به سفته بازی ومعاملات پر ریسک دارند.در مورد تصمیم گیری برای خرید سهام،معیارهای مالی،از قبیل تقسیم سود وسود هر سهم بسیار مربوط هستند،با اینحال اهمیت آنها کمتر از نوسانات قیمت وروند قیمت سهام در بورس است(آقایی و مختاریان، 1383، 11).
مهدی خوشنود در پایان نامه کارشناسی ارشد خود در دانشکده مدیریت دانشگاه تهران به راهنمایی دکتر تهرانی و مشاوره دکتر سید جوادین در سال 83 به بررسی شناسایی ورتبه بندی گروه های موثر بر تصمیم گیری سرمایه گذاران فردی ونهادی در بورس اوراق بهادار تهران پرداخت و نتایج حاصل تز تحقیق وی بیانگر این موضوع است که سرمایه گذاران فردی وجزء هنگام تصمیم گیری برای سرمایه گذاری در بورس اوراق بهادار تهران از شایعات واخبار تایید نشده وهمچنین جو بازار وسرمایه گذاران بزرگ نهادی پیروی می نمایند و سرمایه گذاران نهادی هم هنگام تصمیم گیری از تحلیل علمی وبنیادی استفاده کرده وآنرا مرجع تصمیم گیری خود قرار می دهند.
به هر حال نتایج این تحقیق نشان می دهد که سرمایه گذاران نهادی در بازار بورس اوراق بهادار تهران بهتر وعقلایی تر تصمیم گیری می کنند اما بر عکس رفتارهای سرمایه گذاران فردی به دور از منطق تصمیم گیری صحیح وصرفا پیروی از شایعات وجو بازار و سرمایه گذاران بزرگ می باشد(خوشنود، 1383،14).
مهدی خادمی گراشی در پایان نامه کارشناسی ارشد خود در دانشگاه مازندران به راهنمایی دکتریحیی زاده فر و مشاوره دکتر زالی در سال 84 به بررسی عوامل موثر بر تصمیم گیری سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار تهران پرداخت و نتیجه گرفت که تصمیم گیری سهامداران فاقد مدلی از پیش تعیین شده وجهانشمول است،بلکه در هر بازار وبا توجه به ویژگیهای سرمایه گذاران نحوه تصمیم گیری وعوامل موثر بر آن متفاوت است.و همچنین نتایج تحقیق وی نشان داد که عوامل سیاسی،روانی،اقتصادی ومالی داخلی بالاترین تاثیر را به ترتیب بر تصمیم گیری سرمایه گذاران دارند(خادمی گراشی، 1384، 7).
مهدی دلبری در پایان نامه کارشناسی ارشد خود در دانشگاه اصفهان در سال84 به راهنمایی دکتر ابزری و مشاوره دکتر سامتی کاربرد مدل فرآیند تحلیل سلسله مراتبی را در تعیین معیارهای موثر بر انتخاب سهام در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار داد.
یافته های این تحقیق نشان می دهد که مهمترین معیار از نظر کارشناسان،سود تقسیمی هر سهم بوده و همچنین تجزیه و تحلیل اساسی بر تجزیه و تحلیل فنی برتری دارد.در ضمن،الگوی استفاده شده در این تحقیق دارای سازگاری است(دلبری، 1384، 15).
در خصوص استفاده از AHP فازي نيز ميتوان به مقاله اي با عنوان اولويت بندي شاخص هاي ارزيابي عملكرد نيروي انساني با استفاده از Fuzzy AHP اشاره نمود. هدف اين مطالعه توصيف روشي به منظور اولويت بندي شاخصهاي ارزيابي نيروي انساني تحت محيط فازي عنوان شده است. بر اين اساس با استفاده از يك متدولوژي مبتني بر روش تحليل سلسله مراتبي فازي به اولويت بندي شاخص هاي ارزيابي عملكرد نيروي انساني همچون هوش و استعداد، رهبري پشتكار و جديت در كار، ابتكار و خلاقيت و انعطاف پذيري پرداخته شده است (ثريايي، نوری فر و حيدرزاده،1385،ص14).
سجاد امیریان و عادل آذر در نهمین کنفرانس بین المللی مدیریت مقاله ای با عنوان ارایه مدلی برای رتبه بندی سهم تحت محیط تصمیم گیری چند شاخصه فازی گروهی ارایه نمودند.
در این مقاله یک مدل تصمیم گیری چند شاخصه فازی5 جهت رتبه بندی سهام در بورس اوراق بهادار تهران طراحی شده است.مدل طراحی شده، ترکیبی از دو روش تاپسیس فازی6 و روش پایه فازی7 را جهت رتبه بندی سهام مد نظر قرار داده است.(امیریان و آذر،1389،40).
حسن حاله و محبوبه فراهتی در مقاله ای با عنوان رتبه بندی عوامل موثر و ارایه مدل ریاضی پیش بینی قیمت سهام به بررسی عوامل درونی و بیرونی موثر بر قیمت سهام که از بیشترین ارتباط با یکدیکر برخوردار می باشند پرداختند.که نتایج نشان دهنده خطای کمتر مدل برنامه ریزی خطی در زمان مورد بررسی نسبت به روش ARIMA8 می باشد(حاله و فراهتی، 1390،24).
عزت الله اصغری زاده و مهدی نصر اللهی در پژوهشی با عنوان رتبه بندی شرکتها بر اساس معیارهای مدل سرآمدی اقدام به رتبه بندی شرکتهای قطعه ساز خودرو بر اساس سطوح درآمدی کسب شده با استفاده از روش PROMETHEE نمودند(اصغری زاده و نصر اللهی،1386،59).
فرهاد وفایی و عباس بابایی در مقااله ای با عنوان طراحی مدل تصمیم گیری چند شاخصه فازی گروهی جهت رتبه بندی سهام در بورس اوراق بهادار تهران به بررسی دو روش تاپسیس فازی و روش پایه فازی جهت رتبه بندی سهام پرداختند.
در این تحقیق 21 شرکت از شرکت های موجود در بورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار گرفته است که شرکتهای پتروشیمی خارک و پتروشیمی آبادان رتبه های نخستین را به خود اختصاص داده اند.(وفایی و بابایی،1389،89).
دکتر میر غفوری، علیرضا رجبی پور و دکتر داریوش فرید در پژوهشی با عنوان کاربرد فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی در اولویت بندی عوامل موثر بر انتخاب سهام در بورس اوراق بهادار تهران از دیدگاه سهامداران به بررسی ترحیج سرمایه گذاران در انتخاب سهام پرداختند که در نتیجه معیارهای مسئله نقدشوندگی،سهام شناور آزاد،ترکیب سهامداران عمده، سود هر سهم،نسبت P/E، ارزش ذاتی هر سهم،نوع صنعت، انتشار مستمر اطلاعات شفاف و روند بازار به عنوان مهم ترین عوامل موثر بر ترجیح مشتریان در انتخاب هر سهم مشخص و تشریح شده است.
یافته های این پژوهش نشان می دهد که سرمایه گذاران بیشترین تاکید را بر معیارهای روند بازار، امکان نقدشوندگی سهام،نسبت P/E، و EPS قرار می دهند.(میر غفوری،رجبی پور و فرید،1388، 12).
مطالعات خارجی
«بنیامین گراهام»،که به پدر تجزیه و تحلیل اوراق بهادار معروف شده،و«دیوید داد»در سال1934 کتابی به نام تجزیه و تحلیل اوراق بهادار نوشتند که به عنوان پایه واساس تجزیه وتحلیل اساسی اوراق بهادار معرفی شد.در این کتاب،قدرت درآمدی موسسات در آینده،مهم ترین عامل موثر در ارزش سهام مطرح گردید.(Graham,1934,140)
شرکت انجمن ملی سرمایه گذاران در دهه 1950،نرم افزار راهنمای انتخاب سهام را معرفی کرد.این شرکت پنج مرحله مهم را به خریداران سهام توصیه می کند،که شامل ارزیابی رشد تاریخی سود وفروش،تجزیه وتحلیل عملکرد مدیریت،تجزیه وتحلیل تاریخی سود وقیمت،پیش بینی ریسک وبازده،و تعیین بازده بالقوه سرمایه گذاری است..( National Association of Investors Corporation,1999)
مطالعات تجربی درباره رفتار سرمایه گذاران،از اوایل دهه 1970 شروع شد.بررسی«وارتون»،یکی از جامع ترین مطالعات رفتار سرمایه گذار،به این سوال می پردازد که چگونه متغیرهای جمعیت شناختی بر فرآیند انتخاب سرمایه گذاری و تشکیل



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید